Tasos Kaloutsas: Why did you do it?

Tasos Kaloutsas

Why did you do it?

There are no witnesses now, to anything
George Seferis
(«Three Secret Poems»)

HELP! Help!

       The cry reached their ears in a pleading, almost heartbreaking scream. Undoubtedly, the one who uttered it was in great danger.

       «Help! Help!»

       The sound ripped the silence of the night. He looked askance at his watch: past three-thirty!

       His life-partner suddenly jumped out of bed and made for the window. She put down the blind.

       «What are you doing there?»

       «Ssh», she whispered to him. «Don’t move and don’t turn on the lights, either!»

       Her shaky voice betrayed her fear.

       There was a strip of grass in front of their win­dow; the railings of the yard and the street had been dark the last two days. The post lamps all around were out. She even remembered grumbling to him: «What the hell? Do they save on electricity? Such a resort…in darkness and they hope to attract tourists?»

       «Help! Help!»

       The voice was heard closer now.

       It was followed by heavy, scurrying footfalls along the street. Then complete silence fell. In the hall a dim light burned. The young woman stood quite still between the man, who was half sitting on his side of the bed, and the window as if she wanted to check his movements. Then she bent over the baby’s cradle, like a guardian angel, and listened to his breathing.

       «What are you afraid of…like he’s going to barge in here!»

       The woman, instead of an answer, covered the baby, who kept on sleeping calmly, with his small bedcover.

       When nothing more was heard, the man approached the window and put up the blind to its former position. Meanwhile he noticed that several lights were turned on —too late of course— in the condominium across the street.

       «So you were scared to death, weren’t you?” he asked her. “You even put the blind down…why did you do it?»

       He so much wanted to add that normally they all should have run to see if they could help in something, but he could see she was so disturbed that he did not dare to.

       «You mean you weren’t scared?» she responded incredulously.

* * *

A little way off, at the end of the square there was a small fountain. Each night a jet of water gushed out of its center in fluctuating intensity, scattering a kaleidoscope of luminous colors through the use of proper projectors. Different tourists, couples or families twittered merrily, taking pictures of themselves, against this scenic setting, standing by or sitting on the low stone wall of the pool. A few days before he, with his life-partner and their little one, had posed to be photographed. Today, since the ungodly hour of dawn, the dead body of a young man had been floating in the water with outstretched arms and face down.

       The first rumors went around that it had to do with someone involved in drug and contraband trafficking in the area and done in by a Rumanian belonging to the same gang. However, no necessary evidence had been found yet, nor the victim’s exact residence. Everybody talked of a sort of payback between scoundrels of the under­world, where, it is generally known, none is easily getting away when one is being targeted. Some argued that the man had been a victim of an unexpected nocturnal robbery; he might momentarily have gotten away from his killer’s claws and was chased and killed, in particular he was strangled. There were so many versions as those (with vivid imagination or not) who spread them. Some went even so far as to hint to a heinous sexual crime as the victim had been dazzlingly handsome. The local police had been faxing and emailing messages to all authorities in charge (both local and foreign), but what more could a police service be expected to do when it is understaffed and situated in the far end of this isolated tourist area?

       The crucial question that was originally asked was whether the incident finally concerned the person who had called for help the night before. There was no doubt about this; for there were many – neighbors and others – who though they had not seen either the killer or the victim, they had heard, however, (distantly as in a dream) their voices and their scuttle, and they could precisely determine the route they had moved along, through narrow and deserted alleys until they reached the fountain – their destination. Because of such detailed hearsay evidence, the possibility of a terrorist attack by a lonely wolf – since no relevant cry Allahu akbar! was heard – was excluded. To the perplexity exhibited by the police chief before the fact that there were no eye-witnesses (not even one! Only the ones that had heard the shout from a distance) who could have experienced the incident closely someone had given his own version:

       «I was about to get into the bathroom when I heard the shouts and thought of going out to see what was going on but then I was scared…» He added that once when he happened to encounter (or rather to come across) a person cut of the same mould as the one they were looking for, he saw him in the street brandishing a sharp, thirty centimeter long steel machete… The police officer assumed the man’s answer to be sincere, as he believed that what the man had felt – something like panic – could paralyze one’s right thinking and prevent one from taking action; therefore, he no longer pursued the matter.

* * *

In the same evening, at some moment, the man’s eyes opened by themselves in his sleep as if they had been scheduled to. He looked at his watch askance: past three- thirty in the morning!… He slowly got out of bed and approached to the half-closed window blind. Outside the street was dark again, since the post lamps were out; deafening silence.

       He swallowed nervously as if he was going all out for something and then funneling his palms around his mouth he shouted at the top of his voice:

       «Help! Help!»

       His partner was taken aback by panic.

       «What are you doing? Are you out of your mind?»

       She had at once bent over her baby’s cradle led by instinct; the child, startled in fright, began weeping in its sleep.

       The man stood in front of her, still and mystifying. The thought that he had probably managed to be heard by all made him laugh since that was what he exactly wanted: to disturb everybody by rousing them from their blissful slumber, to sense them again, even for a few moments – he thought maliciously – lurking behind the closed blinds of their homes, penned in their fear.

       He waited for the first lights to be turned on across the street and then went back to bed.

Source: From short stories collection Hypo to kratos tou tromou (Metai­chmio Publi­shers, Athens, 2018).

Tasos Kaloutsas (Born in Thessaloniki, 1948). Short Story. He studied at the Philosophy Faculty of the Aristotelian University of Thessaloniki and taught in secondary schools.  He made his debut in the literary circles in 1983 with a short story in the magazine Diagonios. His first book The Plum and Other Stories, a collection of short stories, was published by Diagonios Publishers, Thessaloniki, 1987. Hypo to kratos tou tromou (Metaichmio Publishers, Athens, 2018) is the most recent.


Vassilis Militsis (1947). He attended secondary education in Greece and from 1963 to 1965 continued his studies at Apopka High School, Florida, USA. In 1973 he graduated from The University of Thessaloniki, Greece, with a B.A. degree in English. He taught at state Greek schools, both in Greece and Germany. He retired in 2010. He has a good command of German, Italian and French. He and Mr. Wolfgang Reumuth are the authors of the Praktische Grammatik der neugriechischen Sprache, for foreigners.


Τάσος Καλούτσας: Γιατί τὸ ἔκανες αὐτό

Τά­σος Κα­λού­τσας

Για­τί τὸ ἔ­κα­νες αὐ­τό

Μάρ­τυ­ρες δὲν ὑ­πάρ­χουν πιά, γιὰ τί­πο­τε
Γι­ῶρ­γος Σε­φέ­ρης,
 («Τρί­α κρυ­φὰ ποι­ή­μα­τα»)


Ἡ κραυ­γὴ ἔ­φτα­νε στ’ αὐ­τιά τους ἱ­κε­τευ­τι­κή, σχε­δὸν σπα­ρα­χτι­κή. Τὸ δί­χως ἄλ­λο ὁ ἄν­θρω­πος ποὺ κραύ­γα­ζε βρι­σκό­ταν σὲ με­γά­λο κίν­δυ­νο.

        «Βο­ή­θεια! Βο­ή­θεια!»

        Ρά­γι­ζε τὴ σι­ω­πὴ τῆς νύ­χτας. Ἔ­ρι­ξε μιὰ λο­ξὴ μα­τιὰ στὸ ρο­λό­ι του: πε­ρα­σμέ­νες τρει­σή­μι­σι!

        Ἡ σύν­τρο­φός του πε­τά­χτη­κε ξαφ­νι­κὰ πρὸς τὸ πα­ρά­θυ­ρο. Κα­τέ­βα­σε τὶς γρί­λι­ες.

        «Τί κά­νεις ἐ­κεῖ;»

        «Σσς» τοῦ ψι­θύ­ρι­σε. «Μὴν κου­νη­θεῖς καὶ μὴν ἀ­νά­ψεις φῶ­τα!»

      Ἡ φω­νὴ τρε­μά­με­νη, φα­νέ­ρω­νε τὴν ἀ­γω­νί­α της.

        Ὑ­πῆρ­χε ἕ­να κη­πά­ριο μὲ γρα­σί­δι μπρο­στὰ στὸ πα­ρά­θυ­ρό τους, τὰ κάγ­κε­λα τῆς αὐ­λῆς κι ὁ δρό­μος, σκο­τει­νὸς τὶς δυ­ὸ τε­λευ­ταῖ­ες μέ­ρες. Τὰ φῶ­τα στὶς κο­λό­νες ὁ­λό­γυ­ρα σβη­στά. Μά­λι­στα θυ­μό­ταν ποὺ τοῦ εἶ­χε γκρι­νιά­ξει: «Τί στὸν δι­ά­βο­λο, οἰ­κο­νο­μί­α κά­νουν καὶ σ’ αὐ­τό; Κο­τζὰμ θέ­ρε­τρο… μὲ τὰ σκο­τά­δια θὰ τρα­βή­ξουν τοὺς του­ρί­στες;»

        «Βο­ή­θεια! Βο­ή­θεια!»

        Ἀ­κου­γό­ταν τώ­ρα πιὸ κον­τά.

        Ἀ­κο­λού­θη­σε ἕ­να βα­ρὺ τρε­χα­λη­τὸ κα­τὰ μῆ­κος τοῦ δρό­μου. Με­τὰ ἔ­γι­νε ἀ­πό­λυ­τη σι­ω­πή. Στὸ δι­ά­δρο­μο ἔ­και­γε ἕ­να ἀ­σθε­νι­κὸ φω­τά­κι νύ­χτας. Ἡ νε­α­ρὴ γυ­ναί­κα στε­κό­ταν ἀ­σά­λευ­τη ἀ­νά­με­σα σ’ αὐ­τόν, ποὺ μι­σο­κα­θό­ταν στὸ στρῶ­μα του, καὶ τὸ πα­ρά­θυ­ρο, λὲς κι ἤ­θε­λε νὰ ἐ­λέγ­χει τὶς κι­νή­σεις του. Με­τὰ ἔ­σκυ­ψε σὰ φύ­λα­κας ἄγ­γε­λος πά­νω στὸ κρε­βα­τά­κι τοῦ μω­ροῦ της καὶ ἀ­φουγ­κρά­στη­κε τὴν ἀ­νά­σα του.

        «Τί φο­βᾶ­σαι… Σι­γὰ μὴ χω­θεῖ κι ἐ­δῶ μέ­σα!»

        Ἐ­κεί­νη, ἀν­τὶ γι’ ἀ­πάν­τη­ση σκέ­πα­σε μὲ τὸ σεν­το­νά­κι του τὸ παι­δί, ποὺ κοι­μό­ταν ἤ­ρε­μα.

        Ὅ­ταν πιὰ δὲν ἀ­κου­γό­ταν τί­πο­τα, ὁ ἄν­τρας πλη­σί­α­σε στὸ πα­ρά­θυ­ρο κι ἀ­νέ­βα­σε τὸ στό­ρι στὴν ἀρ­χι­κή του θέ­ση. Πρό­σε­ξε πὼς στὸ με­τα­ξὺ ἀρ­κε­τὰ φῶ­τα εἶ­χαν ἀ­νά­ψει —κα­τό­πιν ἑ­ορ­τῆς, βέ­βαι­α— στὸ ἀ­πέ­ναν­τι συγ­κρό­τη­μα.

        «Τό­σο πο­λὺ τρό­μα­ξες;» τὴν ρώ­τη­σε. «Κα­τέ­βα­σες καὶ τὶς γρί­λι­ες… Για­τί τὸ ἔ­κα­νες αὐ­τό;»

        Ἤ­θε­λε πο­λὺ νὰ συμ­πλη­ρώ­σει πὼς κα­νο­νι­κὰ θὰ ἔ­πρε­πε ἴ­σως νὰ τρέ­ξουν ὅ­λοι νὰ δοῦν ἂν μπο­ροῦ­σαν νὰ βο­η­θή­σουν σὲ κά­τι, τὴν ἔ­βλε­πε ὅ­μως τό­σο τα­ραγ­μέ­νη ποὺ δὲν τόλ­μη­σε.

        «Ἐ­νῶ ἐ­σὺ ὄ­χι;» τοῦ ἀ­πάν­τη­σε δύ­σπι­στα.

* * *

Λί­γο πα­ρά­με­ρα, στὴν ἄ­κρη τῆς πλα­τεί­ας, ὑ­πῆρ­χε ἕ­να μι­κρὸ συν­τρι­βά­νι. Κά­θε βρά­δυ ἕ­νας πί­δα­κας νε­ροῦ ἀ­να­πη­δοῦ­σε ἀ­πὸ τὸ κέν­τρο του, μὲ αὐ­ξο­μει­ού­με­νη ἔν­τα­ση, σκορ­πί­ζον­τας πο­λύ­χρω­μες ἀν­ταύ­γει­ες, μὲ τὴ βο­ή­θεια κα­τάλ­λη­λων προ­βο­λέ­ων. Δι­ά­φο­ροι του­ρί­στες, ζευ­γά­ρια ἢ οἰ­κο­γέ­νει­ες μὲ μι­κρὰ παι­διὰ ποὺ τι­τί­βι­ζαν χα­ρού­με­να, φω­το­γρα­φί­ζον­ταν μὲ φόν­το αὐ­τὸ τὸ σκη­νι­κό, ὄρ­θιοι ἢ κα­θι­στοὶ στὸ χα­μη­λὸ πε­ζου­λά­κι τῆς στέρ­νας. Πρὶν λί­γες μέ­ρες εἶ­χε πο­ζά­ρει ἐ­κεῖ κι ὁ ἴ­διος μὲ τοὺς δι­κούς του, τὴ σύν­τρο­φό του καὶ τὸ πι­τσι­ρί­κι. Σή­με­ρα, ἀ­πὸ τ’ ἄ­γρια χα­ρά­μα­τα, μπρου­μυ­τι­σμέ­νο,  μὲ τὰ χέ­ρια ἁ­πλω­μέ­να μέ­σα στὸ νε­ρό, ἐ­πέ­πλε­ε ἐ­κεῖ μέ­σα τὸ πτῶ­μα ἑ­νὸς νε­α­ροῦ ἄν­τρα.

        Οἱ πρῶ­τες φῆ­μες λέ­γαν πὼς ἐ­πρό­κει­το γιὰ τὸν σύν­δε­σμο ἑ­νὸς πα­ρά­νο­μου δι­ε­θνοῦς κυ­κλώ­μα­τος δι­α­κί­νη­σης ναρ­κω­τι­κῶν (καὶ λα­θραί­ων) στὴν πε­ρι­ο­χὴ καὶ ὅ­τι τὸν ἔ­φα­γε ἕ­νας Ρου­μά­νος τοῦ ἴ­διου σι­να­φιοῦ. Ἀλ­λὰ δὲν εἶ­χαν βρε­θεῖ ἀ­κό­μη τὰ ἀ­πα­ραί­τη­τα τεκ­μή­ρια οὔ­τε ὁ ἀ­κρι­βὴς τό­πος δι­α­μο­νῆς του. Ἄλ­λοι μι­λοῦ­σαν γιὰ ξε­κα­θά­ρι­σμα λο­γα­ρια­σμῶν με­τα­ξὺ ὑ­πο­κει­μέ­νων τοῦ ὑ­πο­κό­σμου, ὅ­που ὡς γνω­στόν, δύ­σκο­λα γλι­τώ­νει κα­νεὶς ὅ­ταν μπεῖ στὸ στό­χα­στρο. Κά­ποι­οι δι­α­τεί­νον­ταν ὅ­τι ἦ­ταν ἁ­πλῶς τὸ θύ­μα μιᾶς ἀ­πρό­βλε­πτης νυ­χτε­ρι­νῆς λη­στεί­ας· ξέ­φυ­γε πι­θα­νό­τα­τα πρὸς στιγ­μὴν ἀ­πὸ τὰ νύ­χια τοῦ δρά­στη κι ἐ­κεῖ­νος τὸν κυ­νή­γη­σε καὶ τὸν σκό­τω­σε, συγ­κε­κρι­μέ­να τὸν στραγ­γά­λι­σε. Οἱ ἐκ­δο­χὲς ἦ­ταν τό­σες πολ­λὲς ὅ­σοι κι ἐ­κεῖ­νοι (φαν­τα­σι­ό­πλη­κτοι καὶ μὴ) ποὺ τὶς ξε­στό­μι­ζαν. Μέ­χρι καὶ γιὰ ἄ­γριο σε­ξου­α­λι­κὸ ἔγ­κλη­μα ἔ­κα­ναν λό­γο με­ρι­κοί, ἐ­πει­δή, λέ­ει, ὁ δο­λο­φο­νη­μέ­νος ἦ­ταν νέ­ος ἐκ­πά­γλου καλ­λο­νῆς. Ἡ το­πι­κὴ Ἀ­στυ­νο­μί­α ἔ­στελ­νε ἀ­π’ τὸ πρω­ῒ ἐ­πεί­γον­τα φὰξ καὶ ἰ­μέ­ιλ πρὸς ὅ­λες τὶς ἁρ­μό­δι­ες (ντό­πι­ες καὶ ξέ­νες) ἀρ­χές, ἀλ­λὰ τί πε­ρισ­σό­τε­ρο νὰ σοῦ κά­νει μιὰ ὑ­πη­ρε­σί­α, μὲ ὀ­λι­γο­με­λὲς προ­σω­πι­κό, στὴν ἄ­κρη αὐ­τῆς τῆς ἀ­πο­μο­νω­μέ­νης του­ρι­στι­κῆς πε­ρι­ο­χῆς;

        Τὸ κρί­σι­μο ἐ­ρώ­τη­μα ποὺ τέ­θη­κε ἐ­ξαρ­χῆς ἦ­ταν ἂν ἐ­πρό­κει­το τε­λι­κὰ γιὰ τὸ ἴ­διο ἄ­το­μο πού, πε­ρα­σμέ­να με­σά­νυ­χτα, κα­λοῦ­σε ἀ­πελ­πι­σμέ­να σὲ βο­ή­θεια. Πά­νω σ’ αὐ­τὸ μᾶλ­λον δὲν ὑ­πῆρ­χε ἀμ­φι­βο­λί­α για­τὶ βρέ­θη­καν ἀρ­κε­τοὶ —γεί­το­νες τους ἀλ­λὰ καὶ ἄλ­λοι— πού, ἂν καὶ δὲν εἶ­χαν δεῖ μὲ τὰ μά­τια τους οὔ­τε τὸ θύ­τη οὔ­τε τὸ θύ­μα του, εἶ­χαν ὡ­στό­σο ἀ­κού­σει (σὰν μέ­σα σὲ ὄ­νει­ρο) τὶς φω­νὲς καὶ τὰ τρε­χα­λη­τά τους, μπο­ροῦ­σαν λοι­πὸν νὰ κα­θο­ρί­σουν μὲ ἀ­κρί­βεια τὶς κι­νή­σεις τῆς δι­α­δρο­μῆς τους, μέ­σα ἀ­πὸ στε­νὰ κι ἐ­ρη­μι­κὰ σο­κά­κια, μέ­χρι τὸ συν­τρι­βά­νι, ποὺ ὑ­πῆρ­ξε προ­φα­νῶς καὶ ὁ τε­λι­κὸς προ­ο­ρι­σμός τους. Ἐ­πει­δὴ ἀ­κρι­βῶς ὑ­πῆρ­χαν αὐ­τὲς οἱ λε­πτο­με­ρεῖς ἀ­κου­στι­κὲς μαρ­τυ­ρί­ες, ἀ­πο­κλεί­στη­κε καὶ τὸ ἐν­δε­χό­με­νο νὰ πρό­κει­ται γιὰ ἑ­νὸς εἴ­δους τρο­μο­κρα­τι­κὴ ἐ­πί­θε­ση κά­ποι­ου μο­να­χι­κοῦ λύ­κου, ἀ­φοῦ δὲν ἀ­κού­στη­κε κα­μιὰ σχε­τι­κὴ κραυ­γὴ ποὺ νὰ ἐ­πι­κα­λεῖ­ται τὸν Θε­ὸ (Ἀλ­λά­χου Ἄκ­μπαρ!). Στὴν ἀ­μη­χα­νί­α ποὺ ἐ­πέ­δει­ξε ὁ ἀ­στυ­νο­μι­κὸς δι­ευ­θυν­τὴς γιὰ τὸ γε­γο­νὸς ὅ­τι δὲν ὑ­πῆρ­χαν αὐ­τό­πτες μάρ­τυ­ρες (ἔ­στω ἕ­νας!) ποὺ νὰ ἔ­χουν βι­ώ­σει δηλ. ἐκ τοῦ σύ­νεγ­γυς τὸ πε­ρι­στα­τι­κὸ (πα­ρὰ μο­νά­χα δι­ά­φο­ροι ἐξ ἀ­πο­στά­σε­ως ὠ­τα­κου­στές), κά­ποι­ος ἔ­δω­σε τὴ δι­κή του ἐκ­δο­χή:

        «Ἑ­τοι­μα­ζό­μουν νὰ μπῶ στὸ μπά­νιο, ὅ­ταν ἄ­κου­σα τὶς κραυ­γὲς καὶ σκέ­φτη­κα νὰ βγῶ ἔ­ξω νὰ δῶ τί συμ­βαί­νει, ἀλ­λὰ φο­βή­θη­κα…». Πρό­σθε­σε ὅ­τι μιὰ ἄλ­λη φο­ρὰ ποὺ τοῦ εἶ­χε τύ­χει νὰ βρε­θεῖ ἀν­τι­μέ­τω­πος (ἢ μᾶλ­λον συ­να­παν­τή­θη­κε τυ­χαῖ­α) μὲ ἄ­το­μο τοῦ ἴ­διου φυ­ρά­μα­τος μὲ αὐ­τὸν ποὺ ἔ­ψα­χναν, τὸν εἶ­δε στὸ δρό­μο νὰ δι­α­βαί­νει κρα­δαί­νον­τας ἀ­πει­λη­τι­κὰ μιὰ αἰχ­μη­ρὴ μα­τσέ­τα, μὲ ἀ­τσά­λι­νη λά­μα πά­νω ἀ­πὸ τριά­ντα ἑ­κα­το­στά… Ὁ ἀ­στυ­νό­μος θε­ώ­ρη­σε τὴν ἀ­πάν­τη­σή του εἰ­λι­κρι­νῆ, ἀ­φοῦ πί­στευ­ε πὼς τὸ συ­ναί­σθη­μα ποὺ ἔ­νι­ω­σε —κά­τι σὰν πα­νι­κό— ἦ­ταν ἱ­κα­νὸ νὰ πα­ρα­λύ­σει τὶς σκέ­ψεις ἑ­νὸς ἀν­θρώ­που καὶ νὰ μπλο­κά­ρει τὶς πρά­ξεις του, καὶ δὲν ἐ­πέ­μει­νε ἄλ­λο στὸ θέ­μα.

* * *

Κά­ποι­α στιγ­μὴ τὸ ἴ­διο βρά­δυ τὰ μά­τια τοῦ ἄν­τρα, λὲς καὶ ἦ­ταν προ­γραμ­μα­τι­σμέ­να, ἄ­νοι­ξαν ἀ­πὸ μό­να τους. Κοί­τα­ξε λο­ξὰ τὸ ρο­λό­ι του: πε­ρα­σμέ­νες τρει­σή­μι­σι!… Ση­κώ­θη­κε ἀρ­γὰ καὶ πλη­σί­α­σε τὸ μι­σο­κα­τε­βα­σμέ­νο στό­ρι τοῦ πα­ρά­θυ­ρου. Ἔ­ξω στὸ δρό­μο σκο­τει­νιὰ καὶ πά­λι —ἀ­φοῦ τὰ φῶ­τα στὶς κο­λό­νες πα­ρέ­με­ναν σβη­στά— καὶ ἄ­κρα σι­γή.

        Ξε­ρο­κα­τά­πι­ε, σὰ νὰ ἔ­παιρ­νε φό­ρα καὶ με­τά, βά­ζον­τας τὶς πα­λά­μες χω­νὶ γύ­ρω στὸ στό­μα του  πά­τη­σε μιὰ δυ­να­τὴ κραυ­γή:

        «Βο­ή­θεια! Βο­ή­θεια!»

        Ἡ σύν­τρο­φός του τι­νά­χτη­κε, πα­νι­κο­βλη­μέ­νη.

      «Μὰ τί κά­νεις; Τρε­λά­θη­κες;»

      Ἀ­πὸ ἔν­στι­κτο εἶ­χε σκύ­ψει ἀ­μέ­σως πά­νω ἀ­π’ τὸ κρε­βα­τά­κι τοῦ παι­διοῦ της, πού, λα­χτα­ρι­σμέ­νο, ξέ­σπα­σε σὲ κλά­μα­τα στὸ ὕ­πνο του.

        Ἐ­κεῖ­νος στε­κό­ταν ὄρ­θιος μπρο­στά της, σι­ω­πη­λὸς καὶ αἰ­νιγ­μα­τι­κός. Στὴ σκέ­ψη ὅ­τι μᾶλ­λον τὰ εἶ­χε κα­τα­φέ­ρει νὰ τὸν ἀ­κού­σουν ὅ­λοι, τοῦ ἐρ­χό­ταν νὰ γε­λά­σει, ἀ­φοῦ αὐ­τὸ ἀ­κρι­βῶς ἤ­θε­λε: νὰ τοὺς ξυ­πνή­σει, νὰ τα­ρά­ξει τὸν μα­κά­ριο ὕ­πνο τους, νὰ τοὺς αἰ­σθαν­θεῖ πά­λι, ἔ­στω γιὰ λί­γες μό­νο στιγ­μὲς —σκέ­φτη­κε μ’ ἕ­ναν κά­πως χαι­ρέ­κα­κο τρό­πο— νὰ πα­ρα­μο­νεύ­ουν πί­σω ἀ­πὸ τὶς κα­τε­βα­σμέ­νες γρί­λι­ες τῶν σπι­τι­ῶν τους, ἐγ­κλω­βι­σμέ­νοι στὸ φό­βο τους.

        Πε­ρί­με­νε μέ­χρι ν’ ἀ­νά­ψουν τὰ πρῶ­τα φῶ­τα ἀ­πέ­ναν­τι καὶ με­τὰ ξα­νά­πε­σε στὸ κρε­βά­τι του.

Πη­γή: Ἀ­πὸ τὴ συλ­λο­γὴ δι­η­γη­μά­των Ὑ­πὸ τὸ κρά­τος τοῦ τρό­μου (ἐκδ. Με­ταίχ­μιο, Ἀ­θή­να, 2018).

Τά­σος Κα­λού­τσας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1948). Δι­ή­γη­μα. Σπού­δα­σε στὴν Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ ΑΠΘ καὶ ἐρ­γά­στη­κε ὡς κα­θη­γη­τὴς στὴ Μέ­ση Ἐκ­παί­δευ­ση. Πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε στὰ γράμ­μα­τα τὸ 1983 μὲ δι­ή­γη­μά του στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Δι­α­γώ­νιος. Πρῶ­το του βι­βλί­ο ἡ συλ­λο­γὴ Τὸ κε­λε­πού­ρι καὶ ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα (ἐκδ. Δι­α­γω­νί­ου, Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1987. Πιὸ πρό­σφα­το: Ἡ ὡ­ραι­ό­τε­ρη μέ­ρα της (δι­η­γή­μα­τα, ἐκδ. Με­ταίχ­μιο, Ἀ­θή­να, 2010)


Τάσος Καλούτσας: Ἡ πείνα



Τά­σος Κα­λού­τσας


Ἡ πεί­να


05-Alpha-01 ΤΟΝ ΑΝΩΜΑΛΟ…», εἶ­χε πεῖ ὁ Μι­χά­λης, ἐ­νῶ ἐ­κεί­νη, τρέ­μον­τας ἀ­κό­μη, πα­τοῦ­σε τὰ κλά­μα­τα. Πλη­σι­ά­ζον­τας, πρό­σθε­σε: «Μὴ στε­να­χω­ρι­έ­σαι, βρὲ κου­τή· ὁ τύ­πος εἶ­ναι τοῦ χε­ριοῦ μου, μπο­ρῶ νὰ σοῦ τὸν στή­σω καρ­τέ­ρι καὶ νὰ τὸν κά­νω τσα­κω­τό· ἀρ­κεῖ νὰ μοῦ πεῖς ἐ­σὺ πό­τε θές».


       Ὁ Μι­χά­λης ἦ­ταν γε­ρὸ παι­δί, μά­θαι­νε καὶ κα­ρά­τε. Δού­λευ­αν μαζὶ σ’ αὐ­τὸ τὸ ἀ­πο­μο­νω­μέ­νο πα­τά­ρι, ποὺ ἡ τζα­μα­ρί­α του ἔ­βλε­πε στὶς πρα­σι­ὲς τῶν γύ­ρω πο­λυ­κα­τοι­κι­ῶν. Ὁ τύ­πος εἶ­χε στη­θεῖ ἀ­πέ­ναν­τι, σὲ μί­α ἀ­π’ αὐ­τές, στὸ πα­ρά­θυ­ρο τοῦ δι­α­δρό­μου, ξε­γυ­μνώ­θη­κε ἀ­π’ τὴ μέ­ση καὶ κά­τω κι ἄρ­χι­σε τὶς χει­ρο­νο­μί­ες. Σὲ μιὰ στιγ­μὴ κι­ό­λας τὴν ἀ­πεί­λη­σε. Ὅλ’ αὐ­τά, λί­γο πρὶν κα­τα­φτά­σει ὁ Μι­χά­λης. Ὅ­ταν με­τὰ τὸν εἶ­δε νὰ μπαί­νει, δὲν ἄν­τε­ξε, καὶ ξέ­σπα­σε σὲ κλά­μα­τα.


       Πε­ρι­πέ­τεια κι αὐ­τὴ πά­λι ἡ ση­με­ρι­νή, σκε­φτό­ταν, κοι­τά­ζον­τας ἔ­ξω ἀ­π’ τὸ τζά­μι τοῦ λε­ω­φο­ρεί­ου. Ἦ­ταν ἡ δεύ­τε­ρη φο­ρὰ μέ­σα σὲ λί­γες μέ­ρες ποὺ ἐμ­φα­νι­ζό­ταν ὁ τύ­πος – τὴν πρώ­τη εἶ­χε ξε­φυ­τρώ­σει μπρο­στά της ἀ­πὸ ‘να πα­ρά­θυ­ρο πιὸ ψη­λά. Δὲν εἶ­πε τί­πο­τα τό­τε ἀ­π’ τὴ ντρο­πή της, σὲ κα­νέ­να. Σή­με­ρα ὅ­μως φο­βή­θη­κε, ἄρ­χι­σε ν’ ἀ­νη­συ­χεῖ. Κι ἂν τὸ ἐ­πι­χει­ροῦ­σε πά­λι τ’ ἄλ­λο πρω­ί; Ἢ ἂν ἔ­κα­νε κά­τι χει­ρό­τε­ρο; Προ­τι­μοῦ­σε νὰ μὴν τὸ σκέ­φτε­ται. Στὸ Τμῆ­μα, ὅ­που τῆς συ­νέ­στη­σαν νὰ τὸ ἀ­να­φέ­ρει, τὴν ἄ­κου­σαν προ­σε­χτι­κά, ἀλ­λὰ λυ­πή­θη­καν ποὺ δὲν μπο­ροῦ­σαν νὰ κά­νουν τί­πο­τα. Χα­ρα­κτή­ρι­σαν τὸ γε­γο­νὸς «μᾶλ­λον τυ­χαῖ­ο» καὶ τῆς τὸ δή­λω­σαν ρη­τά: κα­νέ­να προ­λη­πτι­κὸ μέ­τρο· δη­λα­δή, ἔ­πρε­πε πρῶ­τα νὰ γί­νει τὸ κα­κό, καὶ ἐκ τῶν ὑ­στέ­ρων… Ἀ­να­στέ­να­ξε, κά­τι τὴν πλά­κω­νε στὸ στῆ­θος· τὸ εἰ­σι­τή­ριο τό ‘­χε φτιά­ξει ἕ­να λε­πτὸ μα­σου­ρά­κι καὶ τὸ πέ­ρα­σε στὴ βέ­ρα της. Ἀ­να­ρω­τι­ό­ταν τί θά ‘­βγαι­νε, ἄν —ὅ­πως τῆς εἶ­παν οἱ χω­ρο­φύ­λα­κες— ἐπι­σκε­φτό­ταν τ’ ἀ­πό­γευ­μα μὲ τὸν ἄν­τρα της καὶ τὴν Ἀ­σφά­λεια, λὲς νά ‘­χαν ἄ­ρα­γε ἐ­κεῖ­νοι τὸν τρό­πο νὰ τὴν βο­η­θή­σουν;


       Πάν­τως δὲν ἦ­ταν κου­βέν­τα κι ἐ­κεί­νη ποὺ πέ­τα­ξε ὁ Μι­χά­λης λί­γο ἀρ­γό­τε­ρα, κά­νον­τας τά­χα πλά­κα. «Εἶ­δες;» τῆς ἔ­κα­νε, «περ­νά­ει ἀ­κό­μα ἡ μπο­γιά σου…» καὶ τὴν κοί­τα­ξε πα­ρά­ξε­να. «Νὰ μοῦ λεί­πει τέ­τοι­α μπο­γιά», τοῦ ἀ­πάν­τη­σε σο­βα­ρά. Στ’ ἀ­φεν­τι­κά της εἶ­πε πὼς τό ‘­βρι­σκε πιὸ λο­γι­κὸ νὰ βά­ψουν τὴν τζα­μα­ρί­α τοῦ ἐρ­γα­στη­ρί­ου ἢ νὰ πε­ρά­σουν κουρ­τί­νες, ἐλ­πί­ζον­τας τὸ θέ­μα νὰ λή­ξει ἐ­κεῖ.


       Στρά­φη­κε, κα­θὼς τῆς φά­νη­κε πὼς τὸ μά­τι της πῆ­ρε μιὰ γνω­στή της. Κι αὐ­τὸς ὁ εἰ­σπρά­κτο­ρας τί σπά­νιο, ἀ­λή­θεια, ν’ ἀ­κού­ει, με­ση­με­ρι­ά­τι­κα, μου­σι­κὴ ἀ­π’ τὸ ρα­δι­ο­φω­νά­κι! Τ’ ἄ­κου­γε σι­γα­νὰ πί­σω ἀ­π’ τὴν πλά­τη της, καὶ κά­ποι­ες εἰ­κό­νες στρο­βι­λί­ζον­ταν ξαφ­νι­κὰ μὲς στὸ μυα­λό της. «Χρί­στο, βάλς…». Τοῦ ‘­χε κό­ψει τὸ δρό­μο, κα­θὼς ἔ­στρι­βε νὰ χω­θεῖ στὴν του­α­λέ­τα. Ἐ­πι­θυ­μοῦ­σε νὰ τὸ χο­ρέ­ψουν, ἀλ­λὰ τὴν πα­ρα­μέ­ρι­σε βι­α­στι­κὰ καὶ κλει­δώ­θη­κε μέ­σα. Ἔ­πια­σε τό­τε νὰ τὸ χο­ρέ­ψει μὲ τὸ γιό τους. «Ἄ­σ’ τα τὰ μαλ­λά­κια σου…» τι­τί­βι­ζε κι ὁ μι­κρός. Λὲς κι εἶ­χε πε­ρά­σει αἰ­ώ­νας ποὺ χό­ρε­ψαν οἱ δυ­ό τους, γιὰ τε­λευ­ταί­α φο­ρά. Ἦ­ταν χτές, τὸ ἀ­πό­γευ­μα.


       Στὴ στά­ση, τὸ βλέμ­μα της τρύ­πω­σε στὸ ἀ­πέ­ναν­τι ἑ­στι­α­τό­ριο. Ἕ­νας ἄν­τρας, κα­μιὰ σα­ραν­τα­ριὰ χρο­νῶ, προ­φα­νῶς οἰ­κο­δό­μος, κα­θό­ταν μό­νος του σ’ ἕ­να τρα­πέ­ζι κι ἔ­τρω­γε μὲ βου­λι­μί­α. Τῆς ἔ­κα­νε ἐν­τύ­πω­ση ὁ τρό­πος ποὺ κα­τέ­βα­ζε τὶς μπου­κι­ές. Δὲ σή­κω­νε κε­φά­λι ἀ­π’ τὸ πιά­το, καὶ γέ­μι­ζε τὸ κου­τά­λι του καὶ μὲ τ’ ἄλ­λο χέ­ρι.


       «Μαῦ­ρο μπου­φάν, ἀ­νοι­χτὸ γα­λά­ζιο παν­τε­λό­νι…» ξα­να­σκέ­φτη­κε, ἀλ­λὰ τὸ πρό­σω­πό του δὲν τό ‘­δε κα­θα­ρά, για­τί φρόν­τι­ζε νὰ τὸ κρύ­βει στὸ πλα­ϊ­νὸ τοί­χω­μα τοῦ πα­ρά­θυ­ρου. Ἴ­σως με­λα­χρι­νός. Τὴν ὥ­ρα ποὺ ἐ­κεί­νη ἄλ­λα­ζε, φο­ρών­τας τὰ ροῦ­χα τῆς δου­λειᾶς. Κι ἂν ἔ­χει ξα­να­γί­νει πολ­λὲς φο­ρές, χω­ρὶς ἡ ἴ­δια νὰ τό ‘­χε πά­ρει χαμ­πά­ρι; Πάν­τως ἀ­πο­ροῦ­σε καὶ μὲ τὸ θάρ­ρος της, νὰ βγεῖ ἀ­π’ τὴ δι­πλα­νὴ πόρ­τα καὶ νὰ τοῦ μι­λή­σει. «Ἐν­τά­ξει εἶ­σαι τώ­ρα; Ἱ­κα­νο­ποι­ή­θη­κες;» τοῦ φώ­να­ξε. Καὶ τό­τε τὸν ἄ­κου­σε μὲ πνι­χτὴ φω­νή, σὰν πλη­γω­μέ­νου σκύ­λου, νὰ τὴν ἀ­πει­λεῖ.


       Κα­τέ­βη­κε κι ἔ­κα­νε τὸ γύ­ρο τοῦ τε­τρα­γώ­νου γιὰ τὸ σπί­τι της. Στὸ στε­νό, στὶς προ­θῆ­κες τοῦ κι­νη­μα­το­γρά­φου, τὸ μά­τι της ἔ­πε­σε σὲ μιὰ μι­σο­σκε­πα­σμέ­νη φω­το­γρα­φί­α γυ­ναί­κας – «αὐ­στη­ρῶς ἀ­κα­τάλ­λη­λον», ἔ­γρα­φε πά­νω. Κα­θὼς ἀ­νέ­βαι­νε στὸ δι­α­μέ­ρι­σμα μὲ τὸ ἀ­σαν­σέρ, σκε­φτό­ταν: «τί βλέ­πουν οἱ ἀν­θρω­ποι – τί νὰ σοῦ κά­νουν με­τά…». Καὶ τὴ στιγ­μὴ ποὺ γύ­ρι­ζε τὸ κλει­δί: «Καὶ τί φαν­τά­ζον­ται τά­χα πὼς θὰ βγεῖ, ἅ­μα σ’ τὸ δεί­ξουν; Ἄχ, μυα­λό…» καὶ ἔ­νι­ω­θε γιὰ ὅ­λους μιὰ με­γά­λη λύ­πη.


       «Γειά σου, ἀ­γα­πού­λα», τὴν ὑ­πο­δέ­χτη­κε ὁ Χρί­στος. Πα­ρα­ξε­νεύ­τη­κε. Λι­γά­κι εἰ­ρω­νι­κός, βέ­βαι­α, ἀλ­λὰ τῆς ἄ­ρε­σε. Ξαφ­νι­κὰ τῆς ἦρ­θε νὰ ὁρ­μή­σει στὴν ἀγ­κα­λιά του καὶ ν’ ἀρ­χί­σει νὰ τοῦ τὰ λέ­ει ὅ­λα μὲ τὸ νὶ καὶ μὲ τὸ σίγ­μα. Κρα­τή­θη­κε ὅ­μως. Τὸ ρα­δι­ό­φω­νο ἔ­παι­ζε στὸ δω­μά­τιο. Μπῆ­κε στὴν κου­ζί­να καὶ τὸν εἶ­δε. Εἶ­χε φτιά­ξει μιὰ πε­ρι­ποι­η­μέ­νη πι­κάν­τι­κη σα­λά­τα, ζέ­σται­νε τὸ φα­γη­τὸ καὶ χα­μο­γε­λοῦ­σε. Με­τὰ θυ­μή­θη­κε, ἦ­ταν κι ἡ μέ­ρα τῆς πλη­ρω­μῆς του, σή­με­ρα.


       Πέ­ρα­σε στὴν κρε­βα­το­κά­μα­ρη νὰ γδυ­θεῖ, κι ἤ­θε­λε ν’ ἀ­να­πνεύ­σει τὸν ἀ­έ­ρα ποὺ ὑ­πῆρ­χε ἐ­κεῖ μέ­σα, νὰ νι­ώ­σει τὴ μυ­ρω­διὰ τοῦ σπι­τιοῦ της. Ὅ­λη μέ­ρα μέ­σα σ’ ἐ­κεί­νη τὴν τρύ­πα ρου­φοῦ­σε τὴ σκό­νη καὶ τὸ κα­κὸ ἀ­π’ τὶς ψά­θες ποὺ δού­λευ­ε. Ξα­να­πῆ­γε στὴν κου­ζί­να, ἔ­σκυ­ψε μα­ζί του πά­νω ἀ­π’ τὶς κα­τσα­ρό­λες, κι ἄρ­χι­σαν ν’ ἀγ­γί­ζον­ται ρά­χη μὲ ρά­χη καὶ νὰ σκουν­τι­οῦν­ται γε­λών­τας καὶ τσιμ­πο­λο­γών­τας τὰ φα­γη­τά – κι ὅ­λα τ’ ἄλ­λα τ’ ἄ­φη­σε γιὰ με­τά.


       Ἔ­τσι σὲ λί­γο, ἀ­φοῦ στρώ­σα­νε τὸ τρα­πέ­ζι, ἡ φό­ρα τους εἶ­χε σχε­δὸν κο­πεῖ. Τὸ πράγ­μα φά­νη­κε κα­λύ­τε­ρα με­τὰ τὶς πρῶ­τες λαί­μαρ­γες μπου­κι­ές. Τὰ φα­σό­λια, λὲς κι εἶ­χαν χά­σει κά­θε γεύ­ση, σκά­λω­σαν στὸ λαι­μό τους. Ἔ­κα­ναν μιὰ παύ­ση.


       «Ξέ­ρεις κά­τι», εἶ­πε αὐ­τὸς σι­γά, σὰν νὰ ντρε­πό­ταν, «τὸ πρό­βλη­μά μας εἶ­ναι, μοῦ φαί­νε­ται, ὅ­τι δὲν πει­νᾶ­με ἀρ­κε­τά».


       Καὶ φυ­σι­κὰ ἦ­ταν ντρο­πή, ἰ­δί­ως ἂν ἔ­κα­νες κά­ποι­ες συγ­κρί­σεις. Ἐ­κεί­νη θυ­μή­θη­κε καὶ τὸν οἰ­κο­δό­μο, νὰ κα­τα­βρο­χθί­ζει χω­ρὶς τε­λει­ω­μό. «Εἶ­ναι, λοι­πόν, φο­βε­ρὸ νὰ κό­βε­ται ξαφ­νι­κὰ ἡ πεί­να σου…, ἡ πεί­να», συλ­λο­γί­στη­κε μὲ δέ­ος, βλέ­πον­τας τὴ σκέ­ψη της ν’ ἀ­πο­χτᾶ ἀ­πί­θα­νες προ­ε­κτά­σεις στὸ μυα­λό της.


       «Δὲν εἶ­ναι μό­νο αὐ­τό…» ἄρ­χι­σε νὰ λέ­ει, μὰ κον­το­στά­θη­κε, κα­θὼς στ’ αὐ­τιά της ἔ­φτα­ναν οἱ πα­ρά­ξε­νοι ἦ­χοι ἑ­νὸς πα­ρά­φω­νου βάλς.




Πηγή: Τὸ κελεπούρι καὶ ἄλλα διηγήματα (ἐκδ. Διαγώνιος, 1987).



Τά­σος Κα­λού­τσας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1948). Δι­ή­γη­μα. Σπού­δα­σε στὴν Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ ΑΠΘ καὶ ἐρ­γά­στη­κε ὡς κα­θη­γη­τὴς στὴ Μέ­ση Ἐκ­παί­δευ­ση. Πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε στὰ γράμ­μα­τα τὸ 1983 μὲ δι­ή­γη­μά του στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Δι­α­γώ­νιος. Πρῶ­το του βι­βλί­ο ἡ συλ­λο­γὴ Τὸ κε­λε­πού­ρι καὶ ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα (ἐκδ. Δι­α­γω­νί­ου, Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1987. Πιὸ πρό­σφα­το: Ἡ ὡ­ραι­ό­τε­ρη μέ­ρα της (δι­η­γή­μα­τα, ἐκδ. Με­ταίχ­μιο, Ἀ­θή­να, 2010).




Τάσος Καλούτσας: «Σὰρξ ἐκ σαρκὸς τῆς γε­νέ­θλι­ας πόλεως…»




Τάσος Καλούτσας


«Σὰρξ ἐκ σαρ­κὸς τῆς γενέθλιας πόλεως…»

(Ἀ. Νάρ, Σὲ ἀ­να­ζή­τη­ση ὕ­φους, σ. 85)


06-OmikronΑΛΜΠΕΡΤΟΣ ΝΑΡ ὑ­πῆρ­ξε ἕ­νας ὁ­μο­τέ­χνος καὶ συ­νο­δοι­πό­ρος ἀ­πὸ τοὺς πλέ­ον ἐ­κλε­κτοὺς καὶ ἀ­γα­πη­τούς. Θυ­μᾶ­μαι ὅ­τι πρω­το­δι­ά­βα­σα πε­ζο­γρα­φι­κὸ κεί­με­νό του, μὲ τὸν τί­τλο «Ἐ­πει­σό­διο», στὸ περ. Πα­ρα­φυά­δα, τὸ 1986. Ἀ­κο­λού­θη­σαν κι ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα καὶ ἡ συλ­λο­γὴ Σὲ ἀ­να­ζή­τη­ση ὕ­φους ποὺ κυ­κλο­φό­ρη­σε τὸ 1991, ἀ­πὸ τὰ Τρα­μά­κια. Ἰ­δι­αι­τέ­ρως χά­ρη­κα ὅ­ταν ὁ ἐκ­δό­της Γ. Δου­βί­τσας, ποὺ δι­έ­θε­τε ὀ­ξύ­τα­τη ὄ­σφρη­ση στὴν ἀ­να­κά­λυ­ψη νέ­ων τα­λαν­τού­χων πε­ζο­γρά­φων, τὸν ὑ­πο­δέ­χτη­κε στὶς τά­ξεις τῆς Νε­φέ­λης, γιὰ νὰ τοῦ τυ­πώ­σει καὶ μιὰ και­νούρ­για συλ­λο­γὴ μὲ τί­τλο Σα­λο­νι­κά­ι, δη­λα­δὴ Σα­λο­νι­κιός, τὸ 1999. Ἔ­τσι, μέ­σα στὴ δε­κα­ε­τί­α, σφρα­γί­στη­κε ἡ λο­γο­τε­χνί­α μας ἀ­πὸ τὴν ποι­ο­τι­κὴ γρα­φὴ αὐ­τῶν τῶν κει­μέ­νων (συ­νο­λι­κὰ 29 καὶ στὰ δύ­ο βι­βλί­α), ποὺ κο­μί­ζουν μιὰ φρέ­σκια αἰ­σθαν­τι­κὴ αὔ­ρα στὴ δι­η­γη­μα­το­γρα­φί­α τῆς πό­λης μας, ἐ­νῶ συ­νά­μα ἐμ­πλου­τί­ζουν τὸ ἦ­θος καὶ τὴ θε­μα­το­γρα­φί­α της.

           «Ἰ­δι­αί­τε­ρο ἐν­δι­α­φέ­ρον» ἐν­τό­πι­σε ἡ κρι­τι­κὴ στὴ λο­γο­τε­χνι­κὴ κα­τά­θε­ση τοῦ Ἀ. Νὰρ τὸ 1997 (χρο­νιὰ τῆς ἐ­πα­νέκ­δο­σης τοῦ πρώ­του του βι­βλί­ου ἀ­πὸ τὴ Νε­φέ­λη): «Ὁ μο­να­δι­κὸς πε­ζο­γρά­φος μας, ἀ­π’ ὅ­σο γνω­ρί­ζου­με, ποὺ θε­μα­το­γρα­φι­κὰ κα­τα­γί­νε­ται μὲ τοὺς Ἑλ­λη­νο­ε­βραί­ους τῆς Θεσ­σα­λο­νί­κης… Μέ­σα ἀ­πὸ ἐ­πι­μέ­ρους συμ­βάν­τα, προ­σπα­θεῖ νὰ συλ­λά­βει τὸ συλ­λο­γι­κὸ πρό­σω­πο καὶ τὴν ἰ­δι­αί­τε­ρη ψυ­χο­σύν­θε­ση τοῦ Θεσ­σα­λο­νι­κιοῦ Ἑ­βραί­ου, ἐ­νῶ ταυ­τό­χρο­να ἡ ἀ­να­ζή­τη­ση ὕ­φους δί­νει ἐν­δι­α­φέ­ρον­τες καρ­πούς.»(1) Πράγ­μα­τι, ἡ δι­ά­θε­ση ψη­λά­φη­σης τῆς ἱ­στο­ρι­κῆς δι­α­δρο­μῆς τῶν φυ­λε­τι­κὰ ὁ­μοί­ων του, ἡ ἐ­ξαρ­χῆς συ­ναί­σθη­ση τοῦ συγ­γρα­φέ­α-ἀ­φη­γη­τῆ ὅ­τι εἶ­ναι «ὁ γό­νος ὁ στερ­νὸς μιᾶς προ­σφυ­γιᾶς ποὺ ἄ­ρα­ξε στὸν τό­πο αὐ­τό, μὲ τὴν ψυ­χὴ στὸ στό­μα» (Σὲ ἀ­να­ζή­τη­ση ὕ­φους, σ. 76), ἡ βού­λη­σή του νὰ ἀ­να­ζη­τή­σει τὴν προ­σω­πι­κή του ταυ­τό­τη­τα στὸ τώ­ρα μὲ τὴ βο­ή­θεια μιᾶς μνή­μης ποὺ γρη­γο­ρεῖ, ἀ­να­κα­λών­τας σὲ μιὰ εὐ­ρύ­τε­ρη προ­ο­πτι­κὴ χρό­νου εὐ­τυ­χι­σμέ­να στιγ­μι­ό­τυ­πα ἀλ­λὰ καὶ ὧ­ρες βα­ρι­ὲς ἀ­πὸ μαύ­ρους και­ρούς, ἡ ἀ­γά­πη του τέ­λος στὰ ὅ­ρια τῆς λα­τρεί­ας γιὰ τὴν πό­λη του καὶ ἡ προ­σπά­θειά του νὰ προσ­δι­ο­ρί­σει τὴν «ἀ­πὸ αἰ­ώ­νων» σχέ­ση του μα­ζί της, ἀ­πο­τε­λοῦν ἐν σπέρ­μα­τι συγ­γρα­φι­κὰ ζη­τού­με­να, ἀ­πὸ τὴ δη­μο­σί­ευ­ση ἤ­δη τοῦ πρώ­του ἀ­ξι­ό­λο­γου κει­μέ­νου του μὲ τί­τλο «Ἡ πό­λη μου οἱ ρί­ζες μου» (περ. Τὸ Δέν­τρο, Δεκ.1985-Ἰ­άν. 1986).

           Κα­τὰ βά­ση, λοι­πόν, ὁ Νὰρ ἀντλεῖ τὸ ὑ­λι­κό του ἀ­πὸ τὸ βι­ω­μα­τι­κό του ὑ­πό­στρω­μα καὶ συ­χνὰ δὲν δι­στά­ζει νὰ φα­νε­ρώ­σει ἄ­με­σα τὸν αὐ­το­βι­ο­γρα­φι­κό του πυ­ρή­να. Πα­ράλ­λη­λα, ὅ­μως, μὲ τὴν ἀ­το­μι­κὴ ἱ­στο­ρί­α, ὑ­φαί­νε­ται στὸ φόν­το μὲ τρό­πο πει­στι­κό, ἄλ­λο­τε ὡς μύ­θος καὶ ἄλ­λο­τε ὡς δρα­μα­τι­κὴ πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ἡ ἱ­στο­ρί­α τῆς φυ­λε­τι­κῆς συλ­λο­γι­κό­τη­τας, για­τὶ τὸ ὕ­φος τῆς ἀ­φή­γη­σης —γιὰ τὸ ὁ­ποῖ­ο τό­σο τα­πει­νὰ ἐκ­φρά­ζει τὴν ἀ­μη­χα­νί­α του ὁ συγ­γρα­φέ­ας(2)— συν­δυά­ζει μὲ ἐ­πι­τυ­χί­α τό­σο τὴν ἐ­ξο­μο­λο­γη­τι­κὴ ρε­α­λι­στι­κὴ δι­α­πραγ­μά­τευ­ση ὅ­σο καὶ τὴν ποι­η­τι­κὴ-συ­νειρ­μι­κὴ δυ­να­μι­κὴ τῆς γρα­φῆς, ποὺ βο­η­θά­ει τὴ φαν­τα­σί­α του ν’ ἀ­πογει­ώ­νε­ται, ἀ­να­πλω­ρί­ζον­τας δρα­στι­κὰ μέ­σα στὸ χῶ­ρο καὶ τὸ χρό­νο.

           Γε­νι­κὰ ἡ σχέ­ση πα­ρελ­θόν­τος-πα­ρόν­τος μὲ κεν­τρι­κὸ ἄ­ξο­να τὴν πό­λη καὶ τὸ ἔμ­ψυ­χο δυ­να­μι­κό της (ἂς ὑ­πεν­θυ­μί­σου­με πὼς ὁ συγ­γρα­φέ­ας ἐκ­προ­σω­πεῖ μιὰ ἀ­πὸ τὶς πο­λυ­πλη­θέ­στε­ρες καὶ ἀκ­μαι­ό­τε­ρες ὁ­μά­δες πλη­θυ­σμοῦ ποὺ ἐγ­κα­τα­στά­θη­καν καὶ ἀ­να­πτύ­χθη­καν ἐ­δῶ, πο­λι­τι­σμι­κὰ καὶ οἰ­κο­νο­μι­κά, κυ­ρί­ως με­τὰ τὰ μέ­σα του 14ου αἰ.) εἶ­ναι ἀ­πὸ τὰ βα­σι­κό­τε­ρα θέ­μα­τα ποὺ ἐ­πι­χει­ρεῖ νὰ προ­σεγ­γί­σει ἀ­πὸ ποι­κί­λες ὀ­πτι­κὲς γω­νί­ες. Θὰ ἔ­λε­γα μά­λι­στα πὼς ἡ στα­θε­ρὴ πα­ρου­σί­α τῆς πό­λης κυ­ρι­ο­λε­κτι­κὰ τὸν ἐμ­ψυ­χώ­νει στὸ ἔρ­γο του. Ὅ­πως γρά­φει κά­που «Μιὰ μέ­ρα… οἱ ἄν­θρω­ποι ποὺ ἀ­φα­νί­στη­καν στὶς δί­νες, στὶς δια­ρκεῖς ἐ­ναλ­λα­γὲς τῶν και­ρῶν, δὲν θὰ ὑ­πάρ­χουν. Ἀ­νάλ­γη­τη ἡ λή­θη θὰ τοὺς ἰ­σο­πε­δώ­νει. Ὅ­μως ἡ πό­λη θὰ εἶ­ναι πάν­τα ἐ­δῶ, μὲ τὶς ἀ­πύθ­με­νες μνῆ­μες της, προ­σφε­ρό­με­νη γιὰ δι­ο­λι­σθή­σεις στὸ χῶ­ρο καὶ στὸ χρό­νο»(3). Πέ­ρα ἀ­πὸ τὴ μοι­ραί­α δι­α­πί­στω­ση πὼς «ὅ­λα χλο­μιά­ζουν σι­γὰ σι­γὰ καὶ πᾶ­νε ὁ­ρι­στι­κὰ νὰ σβή­σουν», πέ­ρα ἀ­π’ τὸ γε­γο­νὸς πὼς ἀ­κό­μα « καὶ οἱ σχέ­σεις καὶ οἱ δε­σμοὶ ἐκ­φυ­λί­ζον­ται» φαί­νε­ται πὼς «οἱ μνῆ­μες εἶ­ναι ἀ­να­πό­φευ­κτα δε­μέ­νες μὲ τοὺς συγ­κε­κρι­μέ­νους χώ­ρους» (τῆς πό­λης). Ὅ­σο ζεῖς καὶ κυ­κλο­φο­ρεῖς ἐ­κεῖ τὶς συν­τη­ρεῖς. Ὅ­ταν ἀ­πο­μα­κρύ­νε­σαι χά­νε­ται ἡ συγ­κί­νη­ση»(4). Πα­ρ’ ὅ­λα αὐ­τὰ γιὰ τοὺς ἀν­θρώ­πους ποὺ χά­θη­καν δι­α­τη­ρεῖ μιὰ πί­στη μελ­λον­τι­κῆς ἀ­νά­στα­σής τους. Πι­θα­νό­τα­τα λό­γω καὶ τῆς ἐ­νο­ρα­τι­κῆς ἱ­κα­νό­τη­τάς του ὡς δη­μι­ουρ­γοῦ, μπο­ρεῖ κι­ό­λας νὰ τοὺς δι­α­κρί­νει μὲ βε­βαι­ό­τη­τα ἢ καὶ νὰ κι­νεῖ­ται ἀ­νά­με­σά τους: «Τὰ ξέ­ρω ἐ­γὼ αὐ­τά, τὰ με­λε­τῶ… Κι ἀ­κό­μα ξέ­ρω πὼς ὅ­λα ὅ­σα σή­με­ρα μὲ δυ­να­στεύ­ουν δὲν εἶ­ναι πα­ρὰ ἀ­μυ­χὲς στὴν ἐ­πι­δερ­μί­δα τῆς μνή­μης…Γι’ αὐ­τὸ κά­θε φο­ρὰ ποὺ προ­σεγ­γί­ζω αὐ­τὴ τὴν πό­λη εἴ­τε μέ­σα ἀ­πὸ ἐ­θνι­κὲς ὁ­δοὺς εἴ­τε ἀ­πὸ σταθ­μοὺς σι­δη­ρο­δρό­μων καὶ ἀ­ε­ρο­δρό­μια, ἀλ­λὰ πιὸ πο­λὺ ἀ­πὸ τὴ με­ριὰ τῆς θά­λασ­σας νι­ώ­θω πὼς κά­ποι­ες σκι­ὲς ἀ­γα­πη­μέ­νες μὲ ὑ­πο­δέ­χον­ται καὶ μὲ πα­ρα­στέ­κουν καὶ δὲν μὲ ἀ­πο­χω­ρί­ζον­ται. Καὶ τό­τε κλεί­νω τὰ μά­τια μου καὶ ἐκ τῆς τέ­φρας μου ἀ­να­γεν­νῶ­μαι, μέ­σα ἀ­πὸ νε­φέ­λες ἄλ­λων εὐ­τυ­χι­σμέ­νων και­ρῶν.»(5)

            Εὔ­κο­λα ἀν­τι­λαμ­βά­νε­ται κα­νεὶς ὅ­τι ἡ με­γά­λη το­μή, τὸ ὅ­ριο ποὺ ση­μα­δεύ­ει τὸ ἔρ­γο τοῦ Νὰρ εἶ­ναι πρώ­τι­στa τὰ δει­νὰ ποὺ ὑ­πέ­στη­σαν οἱ ἄν­θρω­ποι τῆς φυ­λῆς του ἀ­πὸ τοὺς Να­ζὶ στὴ διάρκεια τοῦ Πο­λέ­μου. Εἶ­ναι γνω­στὲς ἀ­πὸ τὶς πρῶ­τες κι­ό­λας μέ­ρες τοῦ 1941 οἱ ἀ­πα­γο­ρεύ­σεις, οἱ φυ­λα­κί­σεις, οἱ λε­η­λα­σί­ες καὶ οἱ κα­τα­σχέ­σεις, οἱ κα­τα­στρο­φὲς καὶ ἀ­πε­ρί­γρα­πτες τα­πει­νώ­σεις στὶς ὁ­ποῖ­ες ὑ­πο­βλή­θη­καν. Στὶς 15/03/1943 ἀ­να­χω­ρεῖ ὁ πρῶ­τος συρ­μὸς μὲ προ­ο­ρι­σμὸ τὰ στρα­τό­πε­δα τοῦ θα­νά­του Ἄ­ου­σβιτς-Μπι­ρ­κε­νά­ου. Μέ­χρι τὸν Αὔ­γου­στο τοῦ 1943 θὰ ἀ­κο­λου­θή­σουν ἄλ­λες 18 ἀ­πο­στο­λὲς ποὺ θὰ τοὺς με­τα­φέ­ρουν ὅ­λους σχε­δὸν στὸν τό­πο τῆς ἐ­ξόν­τω­σης. Αὐ­τοὶ εἶ­ναι «οἱ μαῦ­ροι και­ροὶ τῶν ἑρ­μη­τι­κῶν βα­γο­νι­ῶν καὶ τῶν κί­τρι­νων ἄ­στρων», ὅ­πως γρά­φει ὁ Νάρ, ποὺ θὰ ὁ­δη­γή­σουν στὸν ἀ­φα­νι­σμὸ τοῦ 96% πε­ρί­που τῶν με­λῶν τῆς Ἰσ­ρα­η­λι­τι­κῆς κοι­νό­τη­τας τῆς πό­λης. Εἶ­ναι ἡ στιγ­μὴ ποὺ δι­α­κό­πη­κε ἡ ἤ­ρε­μη ρο­ὴ τῶν εὐ­τυ­χι­σμέ­νων γε­γο­νό­των κι ἐ­πῆλ­θε ἡ ρή­ξη στὸ χρό­νο· «συν­τε­λέ­στη­κε ἡ ὑ­πέρ­τα­τη Ὕ­βρις» γιὰ τὴν ὁ­ποί­α ὁ ἀ­φη­γη­τὴς δι­και­οῦ­ται ν’ ἀ­να­ζη­τᾶ ἐ­φε­ξῆς ἐ­να­γώ­νια «τὸ ὅ­ρα­μα τῆς ὑ­πέρ­τα­της κά­θαρ­σης»(6).

            Ἀ­πὸ τὸν Μά­ι­ο τοῦ 1945 ἄρ­χι­σαν νὰ κα­τα­φθά­νουν στα­δια­κὰ οἱ δι­α­σω­θέν­τες ἀ­πὸ τὰ κρε­μα­τό­ρια. Εἶ­ναι οἱ ἐ­πι­στρέ­ψαν­τες ἀ­πὸ τὴν «ἀ­νε­πα­νόρ­θω­τη κα­τα­στρο­φή». Γρά­φει ὁ Νάρ: «Ὅ­ταν φά­νη­κε ἐ­πι­τέ­λους ὁ πρῶ­τος ἀ­π’ αὐ­τοὺς τοὺς ξε­ρι­ζω­μέ­νους φά­γα­νε τὸν κό­σμο νὰ τὸν πε­τύ­χου­νε κι ἔ­πε­σαν πά­νω του δι­ψών­τας νὰ μά­θουν. Ἐ­κεῖ­νος ἔ­δει­χνε κου­ρα­σμέ­νος κι ἀ­πό­το­μος… (Λί­γο οὖ­ζο τοῦ λύ­νει τὴ γλώσ­σα). Κι ἀ­να­τρί­χια­σαν ὅ­λοι κα­θὼς τοὺς μί­λη­σε γιὰ τὸ φρι­κι­α­στι­κὸ τα­ξί­δι καὶ τοὺς ἔ­δει­ξε τὸν ἀ­ριθ­μὸ ποὺ τοῦ μαρ­κά­ρι­ζε τὸ μπρά­τσο καὶ θυ­μή­θη­κε καὶ τὶς ρι­γω­τὲς στο­λὲς καὶ τὰ βα­ριὰ τὰ κά­τερ­γα καὶ τοὺς φούρ­νους ποὺ ἀ­φά­νι­ζαν ἀν­θρώ­πους νύ­χτα μέ­ρα… (Ὅ­σοι τὸν ἀ­κοῦν ἀ­δυ­να­τοῦν νὰ τὸν πι­στέ­ψουν)… Σᾶς τό ‘πα ἀ­πὸ τὴν ἀρ­χὴ πὼς δύ­σκο­λα θὰ χω­ρέ­σουν στὸ μυα­λό σας αὐ­τά… Κι αὔ­ριο θὰ τὸ δεῖ­τε ποὺ θὰ τὰ γρά­ψου­νε μυ­θι­στό­ρη­μα καὶ θὰ τὰ δεί­ξου­νε καὶ στὸ σι­νε­μά…­» («Τὸ πα­λιὸ τρε­λο­κο­μεῖο», σ. 19.) Οἱ ἄν­θρω­ποι αὐ­τοὶ ἔ­χουν βι­ώ­σει τὸν τρό­μο τό­σο βα­θιὰ στὸ πε­τσί τους ποὺ θε­ω­ροῦν ὅ­τι ἀ­κό­μα κι ὁ Ἐμ­φύ­λιος ὑ­πῆρ­ξε «ἕ­να τί­πο­τα» μπρο­στὰ στὴ δι­κή τους δο­κι­μα­σί­α. Ἡ ἀ­νεί­πω­τη φρί­κη με­τα­δί­δε­ται ἔμ­με­σα κι ἀ­πὸ τὴν ἀ­φή­γη­ση ἑ­νὸς ἄλ­λου «κα­τὰ τύ­χη» ἐ­πι­ζῶν­τος, τοῦ Σο­λο­μὼν Ροῦσ­σο στὴ συ­ζή­τη­σή του μὲ τὸν ποι­η­τὴ Γ.Θ. Βα­φό­που­λο. Οὔ­τε οἱ ἴ­διοι οἱ γο­νεῖς δὲν ἀν­τέ­χουν νὰ ἀ­πο­κα­λύ­ψουν στὰ παι­διά τους τὰ φρι­χτὰ γε­γο­νό­τα. Ὅ­ταν ἐ­πι­τέ­λους τὸ παίρ­νουν ἀ­πό­φα­ση, ὁ ἀ­φη­γη­τὴς ποὺ τὰ μα­θαί­νει γιὰ πρώ­τη φο­ρὰ νι­ώ­θει σὰν νὰ ξα­νοί­γε­ται μπρο­στά του ἕ­να χά­σμα: «Αὐ­τή, λοι­πόν, ἦ­ταν ἡ δι­α­φο­ρά του.» Κι ἔ­πρε­πε νὰ φτά­σει στὰ πρό­θυ­ρα τῆς ἐ­φη­βεί­ας γιὰ νὰ τὴ νιώ­σει»(7).

            Γιὰ τὸν συγ­γρα­φέ­α-ἀ­φη­γη­τή, ἄ­με­σο ἀ­πό­γο­νο τῆς βα­σα­νι­σμέ­νης γε­νιᾶς, τέ­κνο «μαρ­κα­ρι­σμέ­νων» —τοῦ 115210 καὶ τῆς 40041 (σ. 138)— τὸ Ὁ­λο­καύ­τω­μα καὶ ὁ ὀ­δυ­νη­ρὸς ἀ­πό­η­χός του στὶς ψυ­χὲς καὶ στὰ σώ­μα­τα ὅ­σων ἀ­πὸ τοὺς δι­κούς του στά­θη­καν τυ­χε­ροὶ καὶ δὲν «τοὺς πῆ­ραν κα­ρά­βια μὲ μαῦ­ρα πα­νιὰ» ἀλ­λὰ ὁ θρῆ­νος τους δὲν ἔ­πα­ψε ἔ­κτο­τε νὰ πλη­γώ­νει τὸν τό­πο, χώ­ρια τὰ ζό­ρια ποὺ τρα­βή­ξα­νε γιὰ νὰ ξα­να­πα­τή­σουν ὄρ­θιοι στὰ πό­δια τους, γί­νον­ται ἀ­φορ­μὴ γιὰ με­ρι­κὰ ἀ­πὸ τὰ πιὸ σπα­ρα­κτι­κὰ καὶ συ­νά­μα τρυ­φε­ρὰ δι­η­γή­μα­τα: «Ἐ­πει­σό­διο», «Τὸ πα­λιὸ τρε­λο­κο­μεῖ­ο», «Σπα­ράγ­μα­τα», «Συ­να­ξά­ρι τῆς Ἀ­δέ­λας καὶ τοῦ Μο­ρίς», «Σὲ ἀ­να­ζή­τη­ση ὕ­φους», «Ἡ βα­ρώ­νη αἰ­ω­ρεῖ­ται στὸ χρό­νο», «Μπρο­στὰ σὲ μιὰ πα­λιὰ φω­το­γρα­φί­α», «Ἀ­νε­ξό­φλη­το χρέ­ος», «Σα­λο­νι­κά­ι, δη­λα­δὴ Σα­λο­νι­κιός». Ὅ­μως στὴν πε­ρί­πτω­σή του, οἱ μνῆ­μες —ποὺ «μπλέ­κουν σὰν πε­το­νι­ές», ἔ­στω κι ἂν ἡ πό­λη εἶ­ναι «τό­σο σκλη­ρὴ γιὰ ὅ­σους ἐ­πι­μέ­νουν νὰ θυ­μοῦν­ται» («Ἡ πό­λη μου οἱ ρί­ζες μου», σ. 80)— ἀ­φο­ροῦν ὄ­χι μο­νά­χα τοὺς ζων­τα­νοὺς ἀλ­λὰ κι ἐ­κεί­νους ποὺ δὲν ὑ­πάρ­χουν πιά: «Οἱ φυ­σι­ο­γνω­μί­ες ποὺ δὲν τὶς γνώ­ρι­σες. Καὶ τὶς ἀ­να­βι­ώ­νεις τώ­ρα κα­τὰ τὶς ἐ­πι­θυ­μί­ες σου, σὰ νὰ ἀ­σκεῖ­σαι σὲ τα­ξί­μι μα­κρό­συρ­το καὶ πα­ρα­πο­νι­ά­ρι­κο. Καὶ τὶς ἀ­να­βι­ώ­νεις μὲ τὶς περ­γα­μη­νές τους καὶ τοὺς τί­τλους τους, ποὺ εἶ­ναι καὶ δι­κοί σου.» («Μπρο­στὰ σὲ μιὰ πα­λιὰ φω­το­γρα­φί­α», σ. 38.) Σὰν σὲ ἀν­τί­στι­ξη συν­τη­ρεῖ καὶ ἀ­να­σταί­νει τὰ κομ­μά­τια μιᾶς «ἄλ­λης ἀ­γα­πη­μέ­νης ζω­ῆς» ποὺ ζῆ­σαν στὸ γε­νέ­θλιο τό­πο κι ὁ ἴ­διος δὲν πρό­λα­βε. Γιὰ πα­ρά­δειγ­μα, σὲ κεί­με­να ὅ­πως τὸ «Ἄ­σμα ἀ­σμά­των» ἢ «Οἱ σα­ράν­τα καὶ ἡ Ἐ­στρέ­α» ζων­τα­νεύ­ουν σκη­νὲς ἀ­πὸ τὸ μυ­θι­κὸ πα­ρελ­θὸν ποὺ τὶς χα­ρα­κτη­ρί­ζει ποι­η­τι­κὴ χροι­ὰ πα­ρα­μυ­θιοῦ, χω­ρὶς νὰ λεί­πουν καὶ κά­ποι­ες τρα­γι­κὲς νό­τες. Νὰ ση­μει­ω­θεῖ ὅ­τι ἡ μα­γι­κὴ ἐκ­δο­χὴ τοῦ πα­ρα­μυ­θιοῦ ἐ­πι­μέ­νει ν’ ἀγ­γί­ζει τοὺς ἥ­ρω­ες τοῦ Νάρ, ἀ­κό­μα καὶ στὶς πιὸ δύ­σκο­λες κα­τα­στά­σεις ποὺ βι­ώ­νουν: «Τε­λι­κὰ δὲ βρέ­θη­κε πα­ρὰ ἕ­να ὑ­πό­γει­ο, λί­γο πα­ρα­πά­νω, ποὺ γειτ­νί­α­ζε ἄ­με­σα μὲ τὴν ἀ­πο­χέ­τευ­ση. Στρα­τι­ὲς πον­τι­κῶν μᾶς κα­τέ­κλυ­ζαν. Καὶ ἀ­να­ζή­τη­σα συ­χνὰ τὸν τύ­πο μὲ τὴ μα­γι­κὴ φλο­γέ­ρα νὰ ἐμ­φα­νι­στεῖ καὶ τὰ πον­τί­κια νὰ τὸν ἀ­κο­λου­θή­σουν, ὅ­πως στὸ πα­ρα­μύ­θι.»(8)

            Ἀ­πὸ τὶς συλ­λο­γὲς δὲν θὰ μπο­ροῦ­σαν νὰ ἀ­που­σιά­ζουν καὶ οἱ ἱ­στο­ρί­ες κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας, μιᾶς καὶ ὁ Νὰρ γνω­ρί­ζει σὲ βά­θος τὴν ἑλ­λη­νι­κὴ κοι­νω­νι­κὴ πραγ­μα­τι­κό­τη­τα καὶ τὰ προ­βλή­μα­τά της. Με­ρι­κὰ πε­ρι­στα­τι­κὰ ποὺ ἀ­φο­ροῦν κυ­ρί­ως νε­α­νι­κὲς ἐμ­πει­ρί­ες καὶ πε­ρι­πέ­τει­ες τῶν ἡ­ρώ­ων, μὲ ἀ­φορ­μὴ τὴ δη­μι­ουρ­γί­α ἑ­νὸς μου­σι­κοῦ συγ­κρο­τή­μα­τος, ἑ­νὸς ἀ­θλη­τι­κοῦ ἀ­γώ­να ἢ μιᾶς συ­ναρ­πα­στι­κῆς κι­νη­μα­το­γρα­φι­κῆς ται­νί­ας, πε­ρι­γρά­φον­ται μὲ χι­οῦ­μορ ποὺ φτά­νει στὰ ὅ­ρια τοῦ αὐ­το­σαρ­κα­σμοῦ. Σὲ ἄλ­λα μᾶς δί­νον­ται ἐμ­πει­ρί­ες ἀ­πὸ τὸ στρα­τὸ (μὲ τὴν εὐ­και­ρί­α τῆς ἐ­πι­στρά­τευ­σης τοῦ 1974) ἢ ἀ­πὸ τὸ νο­σο­κο­μεῖ­ο (λό­γω μιᾶς εἰ­σα­γω­γῆς γιὰ ἐ­ξε­τά­σεις). Δι­η­γή­μα­τα ἐ­ξάλ­λου ὅ­πως «Τὸ δι­κό μας Μαν­χά­ταν» ξαφ­νιά­ζουν μὲ τὴ δύ­να­μη τῆς φαν­τα­σί­ας καὶ τὴν πρω­το­τυ­πί­α τους, ὑ­πο­γραμ­μί­ζον­τας τὴν ἀ­ναγ­και­ό­τη­τα μιᾶς δι­α­φυ­γῆς ποὺ μπο­ρεῖ νὰ εἶ­ναι καὶ αὐ­τα­πά­τη. Ἂν καὶ στὸ φι­νά­λε βρί­σκει μό­νος του τὴν ἀ­πάν­τη­ση σ’ αὐ­τὸ τὸ δέ­λε­αρ τῆς δρα­πέ­τευ­σης ποὺ κά­πο­τε ἐ­γεί­ρε­ται μέ­σα του: «Κά­θο­μαι λοι­πὸν στ’ αὐ­γά μου. Κι ὅ­ταν κα­μιὰ φο­ρὰ μπαί­νει ὁ δι­ά­βο­λος μέ­σα μου καὶ μὲ τρι­βε­λί­ζει, δρα­πε­τεύ­ω μέ­σ’ ἀ­π’ αὐ­τὲς τὶς γραμ­μές.»(9) Ἀλ­λὰ ἐ­κεῖ­νο ποὺ ἰ­δι­αί­τε­ρα το­νί­ζουν ἢ ὑ­πο­βάλ­λουν τὰ κεί­με­νά του εἶ­ναι ἀ­ναμ­φί­βο­λα ἡ ἀν­θρω­πιὰ καὶ ἡ ἀ­ναγ­και­ό­τη­τα τῆς ἀ­γά­πης. Μιᾶς ἀ­γά­πης δυ­να­τῆς καὶ ἀ­προ­κά­λυ­πτης, ὅ­πως αὐ­τὴ ποὺ ἐκ­δη­λώ­νουν με­τα­ξύ τους ὁ Σο­λο­μὼν Ροῦσ­σο καὶ ὁ Γ. Θ. Βα­φό­που­λος. Για­τὶ «οἱ ἄν­θρω­ποι ποὺ πο­λὺ δο­κι­μά­στη­καν εἶ­ναι σὲ θέ­ση καὶ πο­λὺ ν’ ἀ­γα­πή­σουν». Κι ὅ­ταν ἀ­γα­πᾶς πο­λὺ κά­ποι­ον, τὸν θυ­μᾶ­σαι πάν­τα, θὰ συμ­πλη­ρώ­σει ὁ συγ­γρα­φέ­ας («Ὁ ποι­η­τὴς Γ.Θ. Βα­φό­που­λος», σ. 76). Ἀ­γά­πη, λοι­πόν, πλα­τιὰ ποὺ θὰ ἔ­πρε­πε νὰ ἀγ­κα­λιά­ζει στορ­γι­κὰ καὶ τὸν ὁ­ποι­ον­δή­πο­τε «ἄλ­λον», ἄ­σχε­τα ἂν ἀ­νή­κει σὲ δι­α­φο­ρε­τι­κὴ ρά­τσα ἢ θρη­σκεί­α («Στραν­τι­ώ­τη Χου­σε­ῒν Μεχ­μέτ»).

           Ἡ χρή­ση τοῦ β΄ προ­σώ­που ποὺ κά­νει συ­χνό­τε­ρα ὁ Νάρ (ἂν καὶ ἐ­ναλ­λάσ­σε­ται μὲ τὸ α΄ ἢ σπα­νι­ό­τε­ρα μὲ τὸ γ΄, χω­ρὶς νὰ ση­μαί­νει τί­πο­τε ἰ­δι­αί­τε­ρο αὐ­τό), ὁ οἰ­κεῖ­ος καὶ ζε­στὸς τό­νος τῆς ἀ­φή­γη­σης ποὺ μοιά­ζει σὰν ν’ ἀ­πευ­θύ­νε­ται ἐ­ξο­μο­λο­γη­τι­κὰ στὸν ἑ­αυ­τό του, θυ­μί­ζουν τὸν Γ. Ἰ­ω­άν­νου. Ἀ­ναμ­φί­βο­λα ὁ τε­λευ­ταῖ­ος ἄ­σκη­σε θε­τι­κὴ ἐ­πί­δρα­ση στὴν προ­σω­πι­κή του «ἀ­να­ζή­τη­ση ὕ­φους». Τὸ ὕ­φος τοῦ Νὰρ βέ­βαι­α ποι­κίλ­λει ἀ­νά­λο­γα καὶ μὲ τὸ θέ­μα του. Θὰ μπο­ροῦ­σα νὰ πῶ ὅ­τι δι­α­κρί­νω δύ­ο «τρό­πους» στὶς ἀ­φη­γή­σεις του: ἕ­νας συ­νειρ­μι­κὸς-ποι­η­τι­κὸς ποὺ νο­μί­ζω ὅ­τι κυ­ρια­ρχεῖ στὰ δι­η­γή­μα­τα τῆς πρώ­της συλ­λο­γῆς ἀλ­λὰ καὶ σὲ με­ρι­κὰ τῆς δεύ­τε­ρης, ὅ­πως «Ἡ βα­ρώ­νη αἰ­ω­ρεῖ­ται στὸ χρό­νο» κ.ἄ.· ὁ ἄλ­λος ρε­α­λι­στι­κός, μὲ γλώσ­σα πιὸ λυ­μέ­νη καὶ λα­ϊ­κό­τρο­πη, μὲ δι­α­λό­γους ἀ­πο­λαυ­στι­κούς, μᾶς ἀ­φη­γεῖ­ται ἄ­με­σα τὶς κοι­νὲς κα­θη­με­ρι­νὲς ἱ­στο­ρί­ες. Καὶ στὶς δύ­ο πε­ρι­πτώ­σεις πάν­τως νὰ ἐ­πι­ση­μά­νω τὴν ἀ­ξι­ο­ση­μεί­ω­τη ἱ­κα­νό­τη­τα τοῦ συγ­γρα­φέ­α στὸ κλεί­σι­μο τοῦ δι­η­γή­μα­τος μὲ μιὰ δυ­να­τὴ πα­ρά­γρα­φο, ὅ­που, ἀ­να­κα­λών­τας πρά­ξεις καὶ συ­ναι­σθή­μα­τα μὲ τὴ βο­ή­θεια τῆς μνή­μης ἀλ­λὰ καὶ τῆς πα­ρα­τή­ρη­σης, προ­βαί­νει σὲ ἕ­ναν δρα­στι­κὸ ἀ­να­στο­χα­σμό, κα­θο­ρι­στι­κὸ γιὰ τὴν ὅ­ποι­α στά­ση τοῦ ἀ­φη­γη­τῆ στὸ τώ­ρα. Ἡ πα­ρά­γρα­φος αὐ­τή, ποὺ μοιά­ζει μὲ σύν­το­μη ἀ­να­κε­φα­λαί­ω­ση, ὁ­μο­λο­γί­α ἢ τε­λι­κὸ ἀ­πο­λο­γι­σμό (γιὰ πα­ρά­δειγ­μα, ἀ­πὸ τὸν ἐ­πί­λο­γο τοῦ «Κον­σο­μα­σιὸν καὶ ρεμ­πέ­τι­κα» συ­νά­γε­ται ὅ­τι τὸ μό­νο καὶ ὁ­ρι­στι­κὸ κέρ­δος ἀ­π’ ὅ­λα τα νυ­χτο­περ­πα­τή­μα­τα τοῦ νε­α­ροῦ ἥ­ρω­α ἦ­ταν ἡ μύ­η­σή του «στὰ ἅ­για ρεμ­πέ­τι­κα τῆς Λέ­λας»­), νὰ ποῦ­με ὅ­τι προ­ϋ­πο­θέ­τει καὶ ὑ­ψη­λὸ βαθ­μὸ αὐ­το­γνω­σί­ας.

           Καὶ τέ­λος δύ­ο κου­βέν­τες γιὰ τὸν ἄν­θρω­πο Ἀ. Νάρ. Δὲν μπο­ρῶ νὰ πῶ ὅ­τι κρα­τού­σα­με στε­νὴ ἐ­πα­φή, ἀλ­λὰ τὸν θε­ω­ροῦ­σα φί­λο ἀ­γα­πη­τό. Μέ­να­με στὴν ἴ­δια πό­λη, ἐμ­φα­νι­στή­κα­με στὰ γράμ­μα­τα σχε­δὸν τὴν ἴ­δια χρο­νι­κὴ πε­ρί­ο­δο (μέ­σα τῆς δε­κα­ε­τί­ας τοῦ ’­80), δη­μο­σι­εύ­α­με κεί­με­να σχε­δὸν στὰ ἴ­δια λο­γο­τε­χνι­κὰ πε­ρι­ο­δι­κὰ κι ἐ­κτι­μού­σα­με ὁ ἕ­νας τὸν ἄλ­λον, ὅ­πως φαί­νε­ται κι ἀ­πὸ τὶς ἀ­φι­ε­ρώ­σεις τῶν βι­βλί­ων ποὺ ἀν­ταλ­λά­ξα­με. Στὶς ἀ­ραι­ὲς συ­ναν­τή­σεις μας σὲ δι­ά­φο­ρες ἐκ­δη­λώ­σεις βρί­σκα­με τὴν εὐ­και­ρί­α ν’ ἀλ­λά­ξου­με καὶ λί­γα λό­για. Ἦ­ταν με­τρη­μέ­νος καὶ γλυ­κο­μί­λη­τος, ἡ πα­ρου­σί­α του ἐ­ξέ­πεμ­πε μιὰ πρα­ό­τη­τα κι ἕ­να ἦ­θος ποὺ θὰ πρέ­πει νά ’ταν φυ­σι­κὸ τοῦ χα­ρα­κτή­ρα του. Μιὰ φο­ρά, σ’ ἕ­να Συ­νέ­δριο, τοῦ ζή­τη­σα νὰ δι­α­βά­σει στὸ κοι­νὸ ἕ­να κεί­με­νο ἀν­τὶ γιὰ μέ­να καὶ δέ­χτη­κε ἀ­μέ­σως μὲ προ­θυ­μί­α νὰ μ’ ἐ­ξυ­πη­ρε­τή­σει. Φαν­τά­ζο­μαι ὅ­τι κά­ποι­ος ποὺ δι­α­θέ­τει τέ­τοι­ο εὐ­προ­σή­γο­ρο καὶ κα­λο­συ­νά­το χα­ρα­κτή­ρα θὰ εἶ­χε ὁ­ρι­σμέ­να προ­βλή­μα­τα, ὅ­ταν ἡ δου­λειά του (ὡς γνω­στόν, ὑ­πῆρ­ξε γραμ­μα­τέ­ας τῆς Ἰσ­ρα­η­λι­τι­κῆς Κοι­νό­τη­τας) τοῦ ἐ­πέ­βαλ­λε, με­ρι­κὲς φο­ρές, στὸ πλαί­σιο τῆς τυ­πι­κῆς ἄ­σκη­σης τῶν κα­θη­κόν­των του, μιὰ δι­α­φο­ρε­τι­κὴ συμ­πε­ρι­φο­ρά. Τὴν ἄ­πο­ψή μου αὐ­τὴ ἔρ­χε­ται νὰ ἐ­πι­βε­βαι­ώ­σει σὲ ἕ­να πρό­σφα­το κεί­με­νό του καὶ ὁ Ν. Δα­βέτ­τας μνη­μο­νεύ­ον­τας ἕ­να σχε­τι­κὸ συμ­βὰν μὲ ἥ­ρω­α τὸ Νὰρ ποὺ ἡ εὐ­αι­σθη­σί­α του σὲ πα­ρό­μοι­α θέ­μα­τα φαί­νε­ται ὅ­τι μπο­ροῦ­σε νὰ τὸν φέ­ρει στὰ ὅ­ρια τοῦ ἐ­σω­τε­ρι­κοῦ σπα­ραγ­μοῦ καὶ τῆς συν­τρι­βῆς. Κι αὐ­τὴ ἡ στά­ση του, ση­μει­ώ­νει ὁ Δα­βέτ­τας, τὸν πα­ρα­κί­νη­σε νὰ πλά­σει ἀρ­γό­τε­ρα (στὴν «Ἑ­βραί­α νύ­φη» του) ἕ­ναν μυ­θι­στο­ρη­μα­τι­κὸ ἥ­ρω­α, ποὺ ἀ­πο­τε­λεῖ συμ­πί­λη­μα δύ­ο προ­σώ­πων – ἕ­να ἐκ τῶν ὁ­ποί­ων εἶ­ναι ὁ Ἀλ­μπέρ­τος(10). Τέ­τοι­ος «σπά­νιος τύ­πος», ὅ­πως μοῦ τὸν χα­ρα­κτή­ρι­σε κά­πο­τε κι ὁ Ἀλ. Ζή­ρας, ἦ­ταν ὁ συγ­γρα­φέ­ας ποὺ ἐ­ξε­τά­ζου­με.

           Ἔ­φυ­γε νω­ρὶς ἀ­πὸ τὴ ζω­ή, στὴ ση­μα­δια­κὴ ἡ­λι­κί­α τῶν 58 ἐ­τῶν. Ὁ ἴ­διος εἶ­χε γρά­ψει: «Ὑ­γεί­α νά ‘χου­με, ὅ­μως δὲν ξέ­ρεις τί γί­νε­ται. Γε­ρά­μα­τα πε­ρι­μέ­νου­με στὸ κά­τω κά­τω. Καὶ τὰ ἀ­νε­ξι­χνί­α­στα κα­ρα­δο­κοῦν. Γιά νὰ δοῦ­με!­»(11) Ἕ­ξι χρό­νια με­τά, δὲν ξε­χνῶ ἐ­κεί­νη τὴν ἀ­πο­φρά­δα μέ­ρα, 2 Μαρ­τί­ου τοῦ 2005, ποὺ βρε­θή­κα­με μὲ τὸν Πά­νο Πί­στα καὶ ἄλ­λους φί­λους στὸ Ἰσ­ρα­η­λι­τι­κὸ νε­κρο­τα­φεῖ­ο γιὰ νὰ τὸν ξε­προ­βο­δί­σου­με. Ἀ­τμό­σφαι­ρα βου­βοῦ θρή­νου. Ἔ­νι­ω­σα τὴν ἴ­δια λύ­πη ποὺ μοῦ εἶ­χε προ­κα­λέ­σει ὁ θά­να­τος τοῦ Γ. Ἰ­ω­άν­νου καὶ τοῦ Τό­λη Κα­ζαν­τζῆ. Πα­ρη­γο­ρι­έ­μαι τώ­ρα, ξα­να­δι­α­βά­ζον­τας τὰ κεί­με­νά του, ἰ­δί­ως ὅ­ταν πέ­φτω πά­νω σε κά­ποι­ες ἀ­ρά­δες, πραγ­μα­τι­κὰ ἐ­νο­ρα­τι­κές, ὅ­πως οἱ πα­ρα­κά­τω: «Καὶ ξε­κι­νών­τας γιὰ τοῦ­το τὸ τρο­μα­κτι­κὸ τα­ξί­δι τοῦ χα­μοῦ, ἵ­πτα­ται πά­νω ἀ­πὸ τὴ γε­νέ­θλια πό­λη, ἁ­πλώ­νον­τας προ­στα­τευ­τι­κὰ τὰ νέ­α φτε­ρά του. Καὶ ἐ­πι­βι­ώ­νει ἐν τοῖς οὐ­ρα­νοῖς.»(12)



(1) Μ. Θε­ο­δο­σο­πού­λου, «Πε­ζο­γρά­φοι με­τὰ τὸ ’­70», Ἡ Κα­θη­με­ρι­νή, Ἑ­πτὰ Ἡ­μέ­ρες, ἀ­φι­έ­ρω­μα στὴ Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1997.

(2) Σὲ ἀ­να­ζή­τη­ση ὕ­φους, σ. 138.

(3) «Ἡ βα­ρώ­νη αἰ­ω­ρεῖ­ται στὸ χρό­νο», σ. 17.

(4) «Ἀ­νε­ξό­φλη­το χρέ­ος», σ. 39-40.

(5) «Οἱ σα­ράν­τα καὶ ἡ Ἐ­στρέ­α», σ. 121.

(6) «Τὸ πα­λιὸ τρε­λο­κο­μεῖ­ο», σ. 24.

(7) «Σπα­ράγ­μα­τα», σ. 90.

(8) «Ἀ­νε­ξό­φλη­το χρέ­ος», σ. 47.

(9) «Δρα­πέ­της ἀ­πὸ τό­τε», σ. 126.

(10) Ν. Δα­βέ­τ­τας, «Δύ­ο ὑ­παρ­κτὰ πρό­σω­πα στὴν Ἑ­βραί­α νύ­φη», περ. Ν. Ἑ­στία, τχ. 1842, Μάρτ. 2011.

(11) «Ἐ­πι­στρά­τευ­ση ’­74», σ. 115.

(12) «Σα­λο­νι­κά­ι, δη­λα­δὴ Σα­λο­νι­κιός», σ. 65.




Πη­γή: Εἰ­σή­γη­ση στὴν τι­μη­τι­κὴ ἐκ­δή­λω­ση, ἀ­φι­έ­ρω­μα στὴ μνή­μη τοῦ Ἀλ­μπέρ­του Νάρ, τὴν Πα­ρα­σκευ­ὴ 10 Ἰ­ου­νί­ου 2011, στὴν μι­κρὴ ἐ­ξέ­δρα τοῦ Φε­στι­βὰλ βι­βλί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης. Στιγ­μι­ό­τυ­πα ἀ­πὸ τὴν ἐκ­δή­λω­ση αὐ­τὴ μπο­ρεῖ κα­νεὶς νὰ πα­ρα­κο­λου­θή­σει στὶς πα­ρα­κά­τω δι­ευ­θύν­σεις:

(1) http://mesokosmos.blogspot.gr/2011/06/1_26.html καὶ

(2) http://www.youtube.com/watch?v=sZb8ZEPUxwc


Τά­σος Κα­λού­τσας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1948). Δι­ή­γη­μα. Σπού­δα­σε στὴν Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ ΑΠΘ καὶ ἐρ­γά­στη­κε ὡς κα­θη­γη­τὴς στὴ Μέ­ση Ἐκ­παί­δευ­ση. Πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε στὰ γράμ­μα­τα τὸ 1983 μὲ δι­ή­γη­μά του στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Δι­α­γώ­νιος. Πρῶ­το του βι­βλί­ο ἡ συλ­λο­γὴ Τὸ κε­λε­πού­ρι καὶ ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα (ἐκδ. Δι­α­γω­νί­ου, Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1987. Πιὸ πρό­σφα­το: Ἡ ὡ­ραι­ό­τε­ρη μέ­ρα της (δι­η­γή­μα­τα, ἐκδ. Με­ταίχ­μιο, Ἀ­θή­να, 2010).

Ἀλ­μπέρ­τος Νάρ.

Ἀ­νέκ­δο­τες φω­το­γρα­φί­ες του ποὺ μᾶς ἐμ­πι­στεύ­τη­κε ὁ γιός του Λέ­ων Νάρ. Τὸν εὐ­χα­ρι­στοῦ­­με θερ­μὰ καὶ ἀπὸ τὴν σε­λί­δα αὐτή.

Ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ κειμένου: Θεσ­σα­λο­νί­κη, τέ­λη τῆς δε­κα­ε­τί­ας τοῦ ’80. Ὁ Ἀλμπέρτος Νὰρ μπρο­στὰ στὴ συ­να­γω­γὴ τῶν Μο­να­στη­ρι­ω­τῶν.



  Θεσ­σα­λο­νί­κη, τέ­λη τῆς δε­κα­ε­τί­ας τοῦ ’80. Μὲ φόν­το τὴν ἀ­γο­ρὰ Μο­διά­νο.



 Θεσ­σα­λο­νί­κη, τέ­λη τῆς δε­κα­ε­τί­ας τοῦ ’80. Μὲ φόν­το τὸ Γι­α­χουν­τὶ Χα­μάμ, γνω­στὸ ὡς «Λου­λου­δά­δι­κα», στὴν ὁ­δὸ Βα­σι­λέ­ως Ἡ­ρα­κλεί­ου.



Θεσ­σα­λο­νί­κη, τέ­λη τῆς δε­κα­ε­τί­ας τοῦ ’80. Μὲ φόν­το τὸ Μπε­ζε­στέ­νι, στὴ συμ­βο­λὴ τῶν ὁ­δῶν Ἐ­γνα­τί­ας καὶ Ἐλ. Βε­νι­ζέ­λου.


Τάσος Καλούτσας: Τὰ κιούπια μὲ τὶς ἐλιές




Τά­σος Κα­λούτ­σας

Τὰ κι­ού­πια μὲ τὶς ἐ­λι­ές


02-PiΡΙΝ ΑΚΟΜΑ με­τα­κο­μί­σουν οἱ θο­ρυ­βώ­δεις ἔ­νοι­κοι τοῦ πά­νω ὀ­ρό­φου, ἡ για­γιὰ ἀ­να­κά­λυ­ψε τὰ πλα­στι­κὰ πα­γού­ρια μὲ τὶς ἐ­λι­ές. Κα­τέ­βη­κε δυ­ὸ-τρί­α σκα­λο­πά­τια πρὸς τὸ ὑ­πό­γει­ο καὶ τὴν εἶ­δα νὰ στα­μα­τά­ει στὸ μι­σο­σκό­τα­δο, φα­νε­ρὰ ἀ­να­πο­φά­σι­στη. Κα­θὼς τὴν πα­ρα­τη­ροῦ­σα νὰ στέ­κε­ται δι­στα­κτι­κή, ἀ­να­ρω­τι­ό­μουν τί θὰ μπο­ροῦ­σε τά­χα νὰ ψυ­χα­νε­μί­ζε­ται, μὲ τὸ χέ­ρι της ἀ­νά­ε­ρο πά­νω ἀ­π’ τὰ δο­χεῖ­α, τὸ κε­φά­λι της γε­μά­το ἤ­χους πα­ρά­ξε­νους, με­γε­θυ­σμέ­νους, ὅ­πως σ’ ἕ­να δω­μά­τιο, ἀ­π’ ὅ­που ἔ­χουν ἀ­φαι­ρε­θεῖ ὅ­λα τὰ ἀν­τι­κεί­με­να κι ὁ ἀν­τί­λαλός του σὲ τρο­μά­ζει. Κι ὕ­στε­ρα πά­λι τὸ τυ­φλὸ ψη­λά­φη­μα, τοῖ­χο-τοῖ­χο, τὸ ἀρ­γὸ σύρ­σι­μο τῶν πο­δι­ῶν της στὸ ὑ­γρὸ δά­πε­δο, ἕ­νας κό­σμος πα­λιὸς καὶ μου­χλι­α­σμέ­νος, κι ἐ­κεί­νη, μαυ­ρο­φo­ρε­μέ­νη καὶ ἀ­βέ­βαι­η, λὲς καὶ ἐ­κτε­λοῦ­σε τὰ ἀ­με­τά­κλη­τα βή­μα­τα τοῦ πε­πρω­μέ­νου της,  μὲ στεί­ρα προ­ο­πτι­κή.

       Με­τὰ ἀ­πὸ τρεῖς μέ­ρες, οἱ νοι­κά­ρη­δες ἐ­ξα­φα­νί­στη­καν ὁ­ρι­στι­κά. Ἡ για­γιὰ ποὺ ἄλ­λο­τε πα­ρα­κο­λου­θοῦ­σε σι­ω­πη­λὰ ἀ­πὸ τὸ πα­ρά­θυ­ρο ὁ­τι­δή­πο­τε συ­νέ­βαι­νε πί­σω ἀ­πὸ τὸ κιγ­κλί­δω­μα τῆς αὐ­λό­πορ­τας, ἀ­που­σί­α­ζε ἀ­πὸ τὸ πό­στο της, κο­κα­λω­μέ­νη στὴν ἄ­κρη τοῦ δι­α­δρό­μου καὶ κοι­τά­ζον­τας ἀ­φη­ρη­μέ­να στὸ ἐ­σω­τε­ρι­κὸ τῆς κου­ζί­νας. Ἡ μη­τέ­ρα ἐ­κεῖ ἀ­ρά­δια­ζε στὸ ρά­φι τὰ πι­α­τι­κὰ κι ἐ­κεί­νη τὴν ἀ­τέ­νι­ζε ὁ­λο­έ­να πιὸ ἀ­πό­μα­κρη, ἀρ­γο­σα­λεύ­ον­τας τὸ κε­φά­λι. Ἔ­τσι δὲν πῆ­ρε εἴ­δη­ση τοὺς ἀ­λέ­γρους νε­α­ροὺς ποὺ ξε­γλί­στρη­σαν μὲ τὶς βα­λί­τσες τους, παίρ­νον­τας μα­ζί τους καὶ τὴν ἐ­λά­χι­στη πι­θα­νό­τη­τα νέ­ων ἀ­νε­ξή­γη­των θο­ρύ­βων.

       Ἡ για­γιὰ ἔ­λε­γε: Τὰ κι­ού­πια μὲ τὶς ἐ­λι­ές… Καὶ θαρ­ρεῖς, στὴ φω­νὴ της θρό­ι­ζε θα­λε­ρὸς ὁ γκρι­ζο­πρά­σι­νος ἐ­λαι­ώ­νας τοῦ πα­ρελ­θόν­τος της. Στὸν καρ­πε­ρὸ θεσ­σα­λι­κὸ κάμ­πο ὅ­που ζοῦ­σε πα­λιὰ μὲ τὴν οἰ­κο­γέ­νειά της, σὲ τέ­τοι­α πή­λι­να δο­χεῖ­α ξε­πί­κρι­ζαν ἢ συν­τη­ροῦ­σαν στὴν ἅλ­μη τὶς ἐ­λι­ὲς ἀ­πὸ τὸ κτῆ­μα τους καὶ φύ­λα­γαν τὸ λά­δι τους, στὶς ἀ­πο­θῆ­κες. Κι ἦ­ταν τό­τε, τῆς ξέ­φυ­γε μιά μέ­ρα, ποὺ τὴν ἔ­βα­λε στὸ μά­τι ὁ λή­σταρ­χος Γι­αγ­κού­λας ἀ­πό ’­να ξά­γναν­το ψη­λὰ —αὐ­τὴ κο­πέ­λα δρο­σε­ρὴ καὶ ρο­δο­μά­γου­λη, νὰ σέρ­νει τὸ χο­ρό!—, καὶ τσου­ρου­φλί­στη­κε ἡ καρ­διά του. «Δὲν ἤ­ξε­ρα πὼς ἔ­χε­τε τὰ κι­ού­πια μὲ τὶς ἐ­λι­ὲς στὸ ὑ­πό­γει­ο!» ψελ­λί­ζει τώ­ρα, χω­ρὶς νὰ μπο­ρεῖ νὰ κρύ­ψει τὴν ἔκ­πλη­ξή της. Κι ὁ πα­τέ­ρας, ἔ­ξω φρε­νῶν: «Θὲς νὰ τσα­κι­στεῖς, μω­ρὲ μη­τέ­ρα, καὶ κα­τε­βαί­νεις ἐ­κεῖ κά­τω; Εἶ­ναι πράγ­μα­τα γιὰ τὴν ἡ­λι­κί­α σου, αὐ­τά;» Κι ἔ­δω­σε ἐν­το­λὴ νὰ κλει­δω­θεῖ ἡ πόρ­τα πρὸς τὸ ὑ­πό­γειο, μπὰς καὶ τῆς κο­πεῖ λι­γά­κι τὸ χού­ι νὰ τρι­γυρ­νά­ει πέ­ρα-δῶ­θε καὶ  νὰ χώ­νε­ται ἐ­κεῖ ποὺ δὲν τὴν σπέρ­νουν.

       Τὴν λυ­πό­μου­να. Τὶς νύ­χτες τύ­χαι­νε κα­μιὰ φο­ρὰ νὰ τρυ­πώ­σω κλε­φτὰ στὸ δω­μά­τιό της γιὰ νὰ πά­ρω κά­ποι­ο ξε­χα­σμέ­νο βι­βλί­ο ἢ τε­τρά­διο. Ἠ­χη­ρὸ ρο­χα­λη­τὸ ποὺ ξαφ­νι­κὰ τὸ δι­έ­κο­πτε ἕ­νας βα­θὺς ἀ­να­σα­σμός. Ἀ­κο­λου­θοῦ­σε ἕ­να ξε­φύ­ση­μα με­ρι­κῶν δευ­τε­ρο­λέ­πτων καὶ με­τὰ ξα­νὰ δυ­νά­μω­νε τὸ ρο­χα­λη­τό. Τὴν ἡ­μέ­ρα τό ‘θε­λε πο­λὺ νὰ κρα­τι­έ­ται ξύ­πνια. «Ἔ­λα ἡ­λιά­κο!» ἔ­λε­γε καὶ μὲ πα­ρα­κα­λοῦ­σε νὰ τρα­βή­ξω ὣς πέ­ρα τὶς κουρ­τί­νες. «Στὴ μαύ­ρη γῆς» πρό­σθε­τε «θὰ κοι­μό­μα­στε συ­νέ­χεια. Ἀ­λὶ σ’ ἐ­μᾶς!…» Κι ἔ­τσι ὅ­πως κα­θό­ταν ἀ­να­κλα­δι­στή, ἀ­κουμ­πών­τας τὴ ρά­χη της στὰ μα­ξι­λά­ρια καὶ συ­νά­ζον­τας μ’ εὐ­γνω­μο­σύ­νη τὶς ζε­στὲς ἡ­λι­α­χτί­δες, μουρ­μού­ρι­ζε θυ­μό­σο­φα αὐ­το­σχέ­δια στι­χά­κια ποὺ σκά­ρω­νε ἢ στή­ρι­ζε τὸ χέ­ρι στὸ πη­γού­νι της καὶ κου­νοῦ­σε τὸ κε­φά­λι της στο­χα­στι­κά.

       Τὸ βρά­δυ ἔ­και­γε τὸ ἠ­λε­κτρι­κὸ μέ­χρι ἀρ­γὰ καὶ συ­χνὰ ση­κω­νό­ταν νὰ κό­ψει βόλ­τες —κά­νει κα­λὸ στὴ χώ­νε­ψη, ἔ­λε­γε— στὸ δω­μά­τιό της ἤ ἔ­ξω στὸ δι­ά­δρο­μο. Τὶς πε­ρισ­σό­τε­ρες φο­ρὲς τὸ ξε­χνοῦ­σε ἀ­ναμ­μέ­νο καὶ τὸ ἔ­σβη­να ἐ­γώ. Τὴν ἔ­παιρ­νε γλυ­κὰ ὁ ὕ­πνος, συ­νή­θως πα­ρὰ τὴ θέ­λη­σή της, καὶ τό­τε, σκύ­βον­τας πά­νω της, ἐ­πι­θε­ω­ροῦ­σα προ­κα­τα­βο­λι­κὰ τὸ ἀ­πο­τύ­πω­μα τῆς νε­κρι­κῆς της μά­σκας: Μά­γου­λα ρου­φηγ­μέ­να, μά­τια βα­θου­λω­μέ­να στὶς κό­χες τους, μι­σά­νοι­χτο στό­μα καὶ πέν­θι­μα, μπλα­βι­σμέ­να χεί­λη.

       Οἱ νοι­κά­ρη­δες δὲν ξα­να­φά­νη­καν, ὅ­μως ἡ για­γιά μᾶς ἀ­νήγ­γει­λε ἕ­να πρω­ι­νὸ πὼς βρί­σκον­ταν πά­λι ἐ­κεῖ (ἔ­δει­ξε ἀ­ό­ρι­στα μὲ τὸ δά­χτυ­λό της ψη­λά, στὸν πά­νω ὄ­ρο­φο), για­τὶ τοὺς ἄ­κου­γε, λέ­ει, νὰ τρα­γου­δᾶ­νε δυ­να­τὰ ἀ­πὸ τὰ χα­ρά­μα­τα. Δὲν τοὺς ἀ­κοῦ­τε κι ἐ­σεῖς; Μᾶς ρώ­τη­σε δι­στα­κτι­κά, μ’ ἕ­να ἀ­μή­χα­νο χα­μό­γε­λο. Ἦ­ταν ἀ­κρι­βῶς ἡ ἐ­ξέ­λι­ξη ποὺ φο­βό­ταν ὁ πα­τέ­ρας, για­τί τὸν εἶ­δα συν­νε­φι­α­σμέ­νο νὰ κου­νά­ει τὸ κε­φά­λι του. Στὸ τέ­λος ἄρ­χι­σε νὰ τρα­γου­δά­ει κι ἐ­κεί­νη «μα­ζί τους» δι­ά­φο­ρα τρα­γού­δια τοῦ και­ροῦ της κι αὐ­τὸ κρά­τη­σε μιὰ ἑ­βδο­μά­δα. Τὸ τε­λευ­ταῖ­ο, —λί­γο πρὶν σι­γή­σει βρα­χνὴ καὶ κου­ρα­σμέ­νη ἡ φω­νή της καὶ βυ­θι­στεῖ σὲ κῶ­μα—, προ­φα­νῶς δι­κῆς της πά­λι ἐ­πι­νό­η­σης, μι­λοῦ­σε γιὰ τὸ Χά­ρο, ποὺ γύ­ρευ­ε, λέ­ει, νὰ τὴν κλέ­ψει, —νὰ τὴν πά­ει στὸ Πα­ρί­σι καὶ νὰ τὴν γα­μή­σει!.., ταί­ρια­ξε τὴ ρί­μα— κι ἔ­βρι­θε ἀ­πὸ τέ­τοι­α τρυ­φε­ρὰ αἰ­σχρό­λο­γα, ὥ­στε ὁ πα­τέ­ρας, πα­νι­κό­βλη­τος, δι­έ­τα­ξε ἀ­μέ­σως νὰ κλεί­σου­με ἑρ­μη­τι­κὰ πόρ­τες καὶ  πα­ρά­θυ­ρα.




Πηγή: Πρώτη δημοσίευση

Τά­σος Κα­λού­τσας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1948). Δι­ή­γη­μα. Σπού­δα­σε στὴν Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ ΑΠΘ καὶ ἐρ­γά­στη­κε ὡς κα­θη­γη­τὴς στὴ Μέ­ση Ἐκ­παί­δευ­ση. Πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε στὰ γράμ­μα­τα τὸ 1983 μὲ δι­ή­γη­μά του στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Δι­α­γώ­νιος. Πρῶ­το του βι­βλί­ο ἡ συλ­λο­γὴ Τὸ κε­λε­πού­ρι καὶ ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα (ἐκδ. Δι­α­γω­νί­ου, Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1987. Πιὸ πρό­σφα­το: Ἡ ὡ­ραι­ό­τε­ρη μέ­ρα της (δι­η­γή­μα­τα, ἐκδ. Με­ταίχ­μιο, Ἀ­θή­να, 2010).


Τάσος Καλούτσας: Ψεύτης προφήτης




Τάσος Καλούτσας


Ψεύτης προφήτης


ΚΕΙΝΟ ΤΟ ΒΡΑΔΥ παι­ζό­ταν ὁ τε­λι­κὸς τοῦ μουν­τιάλ. Ἴ­σως γι’ αὐ­τὸ βλέ­πα­νε τ’ αὐ­το­κί­νη­τα νὰ σχη­μα­τί­ζουν οὐ­ρὰ μέ­σα στὴ ζέ­στη, γυρ­νών­τας βι­α­στι­κὰ ἀ­πὸ τὴ θά­λασ­σα. Κι ἦ­ταν σχε­δὸν οἱ μό­νοι ποὺ τα­ξί­δευ­αν ἀν­τί­θε­τα. Με­τὰ ἀ­πὸ θυ­μοὺς καὶ πεί­σμα­τα δυ­ὸ ἑ­βδο­μά­δων, ἕ­ναν τρο­με­ρὸ κα­βγά, —κι ἀ­φοῦ τοῦ εἶ­χε πεῖ «κα­λη­νύ­χτα, γιὰ πάν­τα!­»—, ξα­να­βρί­σκον­ταν, γιὰ νὰ δοῦν τί συ­νέ­χεια θὰ μπο­ροῦ­σε νὰ ἔ­χει ἡ ἱ­στο­ρί­α τῆς σχέ­σης τους.  

       Ἔ­φτα­σαν νω­ρὶς στὸ γνω­στὸ τα­βερ­νά­κι, δί­πλα στὴ θά­λασ­σα. Ὁ ἥ­λιος δὲν εἶ­χε ἀ­κό­μα δύ­σει καὶ βλέ­πα­νε τὸ νε­ρὸ νὰ σκά­ει σὲ μι­κρὰ κυ­μα­τά­κια, κά­τω ἀ­π’ τὸν ξύ­λι­νο φρά­χτη, στὴν ἄ­κρη τῆς ἀ­λέ­ας, ὅ­που κα­θί­σα­νε. Τὸ πρῶ­το ποὺ ζή­τη­σε νὰ τοὺς φέ­ρουν ἦ­ταν τὸ λευκὸ κρα­σὶ ποὺ τό­σο τῆς ἄ­ρε­σε.

       Τοῦ ξέ­φυ­γε μιὰ νύ­ξη γιὰ τὸν κα­βγά, καὶ δι­α­πί­στω­σε, γιὰ μιὰ ἀ­κό­μη φο­ρά, ὅ­τι δὲν ἔ­κα­νε οὔ­τε βῆ­μα πί­σω. Τῆς εἶ­πε πὼς δὲν ἄν­τε­χε τό­ση ἐ­πι­θε­τι­κό­τη­τα ἀ­πὸ μέ­ρους της, κα­θὼς καὶ τὸ γε­γο­νὸς ὅ­τι ἔ­κλει­νε τ’ αὐ­τιά της, ὅ­ταν τῆς μι­λοῦ­σε. Ὅ­σο γιὰ κεῖ­νο τὸ «κα­λη­νύ­χτα, γιὰ πάν­τα!» ποὺ ξε­στό­μι­σε, πρό­σθε­σε, τοῦ φαι­νό­ταν πέ­ρα γιὰ πέ­ρα γε­λοῖ­ο.

       «Ἀ­φοῦ δὲν μπο­ρεῖς νὰ ζή­σεις χω­ρὶς ἐ­μέ­να…» τῆς εἶ­πε, μ’ ἕ­να λί­γω­μα στὴ φω­νή του.

       «Οὔ­τε ἐ­γὼ χω­ρὶς ἐ­σέ­να…» πρό­σθε­σε σι­γα­νὰ καὶ κα­τέ­βα­σε μιὰ γου­λιὰ κρα­σί.

       Ἐ­κεί­νη τὴ στιγ­μὴ χτύ­πη­σε τὸ κι­νη­τό του καὶ τὸν κοί­τα­ξε χο­λω­μέ­νη.

       «Μὴν ἀ­παν­τή­σεις… Θὰ μα­λώ­σου­με πά­λι!»

       Ἕ­να ἀ­μή­χα­νο χα­μό­γε­λο εἶ­χε πα­γώ­σει στὸ πρό­σω­πό του.

       Πα­ράγ­γει­λε ψά­ρια. Κοί­τα­ζε τὴν καμ­πύ­λη τοῦ λαι­μοῦ της, τὸ συμ­με­τρι­κὸ φού­σκω­μα τοῦ στή­θους της καὶ τὰ μαλ­λιά της ποὺ ἦ­ταν ση­κω­μέ­να πί­σω, γιὰ νὰ μὴν τὴν ζε­σταί­νουν. Τοῦ ἄ­ρε­σε πο­λὺ αὐ­τὴ ἡ εἰ­κό­να της καὶ τῆς τὸ εἶ­πε.

       Ὅ­ταν ὁ σερ­βι­τό­ρος ἔ­φε­ρε τὰ λι­θρί­νια, τῆς ἔ­δω­σε καὶ τὸ κε­φά­λι τοῦ δι­κοῦ του ψα­ριοῦ, ἐ­πει­δὴ τῆς ἄ­ρε­σε. Ἡ  Κ. ρού­φη­ξε ἡ­δο­νι­κὰ λί­γο ἀ­π’ τὸ κρα­σί της.

       «Τί ὡ­ραῖ­α!» τῆς εἶ­πε. Θὰ ἤ­θε­λε, ἂν γι­νό­ταν, νὰ στα­μα­τοῦ­σε τὸ χρό­νο ἀ­κρι­βῶς ἐ­κεί­νη τὴ στιγ­μή. Ὁ ἥ­λιος ἔ­μοια­ζε μὲ πυ­ρα­κτω­μέ­νο ρουμ­πί­νι καὶ τὴν πα­ρα­κι­νοῦ­σε νὰ στρα­φεῖ πί­σω της νὰ τὸ δεῖ.

       «Ἄν σοῦ εἶ­χε δώ­σει τὸ κλει­δὶ ἀ­πὸ κεῖ­νο τὸ σπί­τι…» τοῦ ἔ­κα­νε μὲ νό­η­μα.

       Στὴν ἀρ­χὴ δὲν κα­τά­λα­βε.

       «Ναὶ» εἶ­πε με­τά.

       «Θὰ μπο­ρού­σα­με νὰ πᾶ­με…»

       Σκέ­φτη­κε τὸ ἐ­ξο­χι­κὸ τοῦ ξα­δέλ­φου του ποὺ ἔ­λει­πε τα­ξί­δι, στὴν ἄλ­λη πλευ­ρὰ τοῦ ἀ­κρω­τη­ρί­ου, ἀ­νοι­χτὸ στὸν κα­θα­ρὸ ὁ­ρί­ζον­τα καὶ τὴ νυ­χτε­ρι­νὴ δρο­σιὰ τῆς θά­λασ­σας. Σὲ λί­γο τοῦ τὸ ξα­νά­πε, ἐ­νῶ τρι­γύ­ρω τους τὸ φῶς ξε­ψυ­χοῦ­σε κι ἡ νύ­χτα ἄ­να­βε τὰ δι­κά της λαμ­πι­ό­νια. Κά­ποι­α στιγ­μή, μὲ μά­γου­λα ἐ­λα­φρὰ κοκ­κι­νι­σμέ­να ἀ­πὸ τὸ κρα­σί, τὴν ρώ­τη­σε τί χρῶ­μα ἐ­σώ­ρου­χο φο­ροῦ­σε, κι ἐ­κεί­νη, «ἁ­πα­λὸ μπέζ», τοῦ εἶ­πε, μὲ τρε­μου­λια­στὴ φω­νή.

       «Πό­τε μὲ σκέ­φτη­κες ἐ­ρω­τι­κὰ γιὰ τε­λευ­ταί­α φο­ρά;»

       «Σή­με­ρα», τοῦ ἀ­πάν­τη­σε. 

       Ἀ­να­ρω­τή­θη­κε ἂν τὸ ἐν­δε­χό­με­νο τοῦ ἐ­πι­κεί­με­νου χω­ρι­σμοῦ δὲν εἶ­χε παί­ξει τὸ ρό­λο του στὴν ἔ­ξα­ψη ποὺ ὑ­πῆρ­χε ἀ­νά­με­σά τους.

       Ὅ­ταν ἦρ­θε ἡ ὥ­ρα νὰ φύ­γου­νε, πῆ­γε στὴν του­α­λέ­τα νὰ ξε­πλύ­νει τὰ χέ­ρια του καὶ εἶ­δε τοὺς σερ­βι­τό­ρους, μπρο­στὰ στὴν ὀ­θό­νη τῆς τη­λε­ό­ρα­σης. Λα­ϊ­κὰ παι­διά, μι­λοῦ­σαν ζω­η­ρὰ κι ἔ­κα­ναν προ­βλέ­ψεις γιὰ τὸ πι­θα­νὸ ἀ­πο­τέ­λε­σμα τοῦ τε­λι­κοῦ.

       «Ἔ­λα, ἕ­να-μη­δὲν ἡ Ἱ­σπα­νί­α… Αὐ­τὸ θὰ εἶ­ναι καὶ τὸ τε­λι­κὸ σκόρ!» ἀ­πο­φάν­θη­κε, μὲ ἀ­πό­λυ­τη σι­γου­ριά.

       Στρά­φη­καν καὶ τὸν κοί­τα­ξαν μὲ ἀ­πο­ρί­α. «Μὰ ἐ­μεῖς θέ­λου­με νὰ κερ­δί­σουν οἱ μι­κρὲς Ὀλ­λαν­δέ­ζες…» δι­ε­φώ­νη­σε γε­λών­τας ἕ­νας νε­α­ρός. «Τὸ γά­λα τῆς μι­κρῆς Ὀλ­λαν­δέ­ζας…» εἰ­ρω­νεύ­τη­κε ἕ­νας ἄλ­λος.

       «Ἄ!» ἔ­κα­νε ἐ­κεῖ­νος κι  ἔ­φυ­γε.

       Στὴν ἐ­πι­στρο­φὴ ἔ­χω­σε τὸ χέ­ρι του στὸ κυ­λο­τά­κι της καὶ γλί­στρη­σε τὰ δά­χτυ­λά του πο­λὺ χα­μη­λὰ στὴ μα­λα­κὴ σάρ­κα τοῦ ἐ­φη­βαί­ου της, μέ­χρι ποὺ ἐ­κεί­νη ἀ­να­­ρί­γη­σε. Τὰ ἔ­φε­ρε με­τὰ στὸ πρό­σω­πό του, καὶ τὰ μύ­ρι­σε. Εὐ­ω­δί­α­ζαν ἀ­πὸ τὸ ἄ­ρω­μά της. Πάρ­κα­ρε δε­ξιὰ καὶ τὴν ἅρ­πα­ξε ρου­φών­τας μὲ πά­θος τὰ χεί­λη της .

       Μὲ τὴ φαν­τα­σί­α του τὴν ἔ­βλε­πε νὰ φθά­νει στὴν πρω­τεύ­ου­σα, ὅ­που τὴν ὑ­πο­δέ­χον­ταν ἡ ἀ­δελ­φή της μὲ τὴν ἀ­νι­ψιά της καὶ τὴν ὁ­δη­γοῦ­σαν στὴν κά­μα­ρη τοῦ ἄρ­ρω­στου πα­τέ­ρα τους. Ἡ κα­τά­στα­σή του εἶ­χε χει­ρο­τε­ρέ­ψει κι αὐ­τὸ τὸ Κα­λο­καί­ρι θὰ ἦ­ταν κρί­σι­μο.

       Τέ­λος τὴν ἀ­πο­χαι­ρέ­τι­σε μ’ ἕ­να χει­ρο­φί­λη­μα καὶ τῆς εὐ­χή­θη­κε «κα­λὸ τα­ξί­δι!­».

       Μπαί­νον­τας στὸ σπί­τι δι­α­πί­στω­σε πὼς ἦ­ταν μό­νος του, τὸ σα­λό­νι σι­ω­πη­λό. Στρώ­θη­κε ν’ ἀ­πο­λαύ­σει τὸ ὑ­πό­λοι­πο μάτς. Κά­ποι­α στιγ­μή, στὴν πα­ρά­τα­ση, οἱ Ἰ­σπα­νοὶ βά­λα­νε γκὸλ καὶ οἱ Ὀλ­λαν­δοὶ ἦ­ταν ἀ­δύ­να­το πιὰ ν’ ἀν­τι­δρά­σουν. Τὸ μὰτς τέ­λειω­νε μὲ ξέ­φρε­νους πα­νη­γυ­ρι­σμούς. Θυ­μή­θη­κε, μὲ ὕ­φος θρι­αμ­βευ­τι­κό, αὐ­τὸ ποὺ εἶ­χε πεῖ στοὺς νε­α­ροὺς σερ­βι­τό­ρους. Σὰ νὰ τοὺς ἄ­κου­γε κι­ό­λας νὰ τὸν σχο­λιά­ζουν, χει­ρο­νο­μών­τας καὶ κου­νών­τας ἐ­πι­δο­κι­μα­στι­κά το κε­φά­λι τους : «Ἔ­πε­σε διά­να, ὁ τύ­πος… Σκέ­τος προ­φή­της!­».

       Με­τὰ ἔ­ψα­ξε στὸ κι­νη­τό του, νὰ δεῖ τὴν ἀ­να­πάν­τη­τη…

       Σχη­μά­τι­σε ἀ­μέ­σως τὸ νού­με­ρό της. Ἀ­πὸ τ’ ἀ­κου­στι­κὸ ἔ­φτα­σαν στ’ αὐ­τὶ του στριγ­κὲς γυ­ναι­κεῖ­ες φω­νὲς ἀ­νά­κα­τες μὲ μου­σι­κὴ καὶ παι­δι­κὰ γέ­λια.

       «Ἔ­λα, μὲ πῆ­ρες; Ἤ­μουν στὸ λου­τρὸ τό­τε καὶ δὲν πῆ­ρα εἴ­δη­ση…»

       Πάν­τως ἡ φω­νὴ τῆς γυ­ναί­κας του ἀ­κου­γό­ταν ἤρεμη καὶ σταθερή, ὅπως συνήθως.



Πη­γή: Πρώ­τη δη­­μο­­σί­­ευ­­ση: περ. Πλανόδιον, τχ 51, Δεκέμβριος 2011 («48 Μι­κρά Δι­η­γή­μα­τα Ἑλ­λή­νων Συγ­γρα­φέ­ων [Πρῶ­το Μέ­ρος (1/2)]).


Τά­σος Κα­λού­τσας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1948). Δι­ή­γη­μα. Σπού­δα­σε στὴν Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ ΑΠΘ καὶ ἐρ­γά­στη­κε ὡς κα­θη­γη­τὴς στὴ Μέ­ση Ἐκ­παί­δευ­ση. Πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε στὰ γράμ­μα­τα τὸ 1983 μὲ δι­ή­γη­μά του στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Δι­α­γώ­νιος. Πρῶ­το του βι­βλί­ο ἡ συλ­λο­γὴ Τὸ κε­λε­πού­ρι καὶ ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα (ἐκδ. Δι­α­γω­νί­ου, Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1987. Πιὸ πρό­σφα­το: Ἡ ὡ­ραι­ό­τε­ρη μέ­ρα της (δι­η­γή­μα­τα, ἐκδ. Με­ταίχ­μιο, Ἀ­θή­να, 2010).


Τάσος Καλούτσας: Το στοκάρισμα



Τάσος Καλούτσας


Τὸ στο­κά­ρι­σμα


ΡΙΞΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ τυ­χαῖ­α κά­τω ἀ­π’ τὸ κρε­βά­τι του ὁ Μα­νό­λης, κι ἀ­να­κά­λυ­ψε δυ­ὸ δά­χτυ­λα σκό­νη. Κά­τι δα­χτυ­λι­δά­τες χνου­δω­τὲς σφαι­ροῦ­λες, ποὺ αἰ­ω­ροῦν­ταν πά­νω καὶ γύ­ρω ἀ­πὸ τὸ ξε­μον­τα­ρι­σμέ­νο παι­δι­κὸ κρε­βα­τά­κι ποὺ βρι­σκό­ταν ἐ­πί­σης, πα­τι­κω­μέ­νο ἐ­κεῖ. Τοῦ ‘ρ­θε νὰ τρε­λα­θεῖ. Ὥ­στε, ὅ­λ’ αὐ­τὸ τὸ κα­κὸ τ’ ἀ­να­πνέ­α­νε τό­σον και­ρό; Κα­λά, χά­θη­κε ὁ κό­σμος νὰ τρα­βή­ξει μιὰ σκού­πα καὶ κά­τω ἀ­π’ τὸ κρε­βά­τι; Καὶ τώ­ρα, ποῦ γυρ­νοῦ­σε; Ποῦ ἀλ­λοῦ, στὶς φι­λη­νά­δες της – τὶς τρεῖς Χά­ρι­τες, ὅ­πως τὶς ἔ­λε­γε ὁ Μα­νό­λης. Μα­ζεύ­ον­ταν ἐ­κεῖ, κα­φε­δά­κι, σα­χλα­μα­ρί­τσες, κου­τσομ­πο­λιά — κι ἄ­σ’ τον αὐ­τὸν νὰ πνί­γε­ται στὴ σκό­νη.­.. Τὴν πῆ­ρε ἀ­μέ­σως τη­λέ­φω­νο, πρὶν τοῦ πε­ρά­σει ὁ θυ­μός. Εἶ­πε, εἶ­πε, ξα­λά­φρω­σε. Τὸ βρόν­τη­ξε στὸ τέ­λος. Βάλ­θη­κε νὰ κά­νει φα­σί­να μό­νος του. Χώ­θη­κε κυ­ρι­ο­λε­κτι­κὰ ἀ­πὸ κά­τω, πρῶ­τα μὲ τὴ σκού­πα, ὕ­στε­ρα μὲ τὴ μά­πα, στὸ τέ­λος μ’ ἕ­να κα­θα­ρὸ πα­νί. Ἔ­γι­νε μού­σκε­μα στὸν ἱ­δρώ­τα – εἶ­χε καὶ μιά ζέ­στη.­.. Καὶ δῶ­σ’ του ξα­νὰ καὶ ξα­νά. Μιὰ ὥ­ρα καὶ βά­λε κρά­τη­σε αὐ­τὴ ἡ ὑ­πό­θε­ση. Μέ­χρι ποὺ πι­ά­στη­κε ἡ μέ­ση του. Πῆ­ρε με­τὰ τὸ βι­βλί­ο του —ἕ­να ἀ­στυ­νο­μι­κό, τοῦ Σι­με­νόν— καὶ κά­θη­σε στὸ μπαλ­κο­νά­κι νὰ ξε­κου­ρα­στεῖ. Ἠ­ρέ­μη­σε κά­πως ἔ­τσι.

       Κά­πο­τε ἦρ­θε ἡ Ζω­ζώ. Πε­σμέ­να τὰ μοῦ­τρα της. Κι αὐ­τὸς σο­βα­ρός, ἀλ­λὰ ἀ­πο­φα­σι­σμέ­νος νὰ μὴν τῆς κά­νει σκη­νή. Στὸ κά­τω-κά­τω, για­τί νὰ δι­α­κό­ψει τὸ δι­ά­βα­σμά του, τώ­ρα μά­λι­στα ποὺ εἶ­χε τό­σο ἐν­δι­α­φέ­ρον. Ἄρ­χι­σε ὅ­μως ἐ­κεί­νη. Νά καὶ νά, ρο­δά­νι ἡ γλώσ­σα της. Τά­χα τὴν εἶ­χε συγ­χύ­σει μὲ τὸ τη­λε­φώ­νη­μα καὶ τὴν εἶ­χε πιά­σει πο­νο­κέ­φα­λος. Κι ὅ­λες τὶς δου­λει­ὲς μο­νά­χη της τὶς ἔ­κα­νε, καί, «κά­νε, τε­λο­σπάν­των, κά­τι καὶ σύ», τοῦ φω­νά­ζει, ὅ­σο αὐ­τὸς ἀ­να­ρω­τι­ό­ταν ἂν ἔ­πρε­πε νὰ πε­ρά­σει στὴν ἀν­τε­πί­θε­ση. «Ἐ τί, μω­ρὲ Μα­νό­λη», τοῦ κά­νει, «ἔ­τσι εἶ­ναι· μὲ ρω­τᾶς καὶ μέ­να πό­τε τά ‘­κα­να – μό­λις προ­χτὲς τὰ πά­στρε­ψα.­.. Ὅ­λο μὲ τὸ φα­ρά­σι στὸ χέ­ρι θὰ εἶ­μαι;» καὶ δῶ­σ’ του φαν­φά­ρες, ἴ­σα-ἴ­σα δη­λα­δὴ γιὰ νὰ τὸν κά­νει Τοῦρ­κο. Προ­παν­τὸς τὶς ψευ­τιές της δὲ χώ­νευ­ε, καὶ τώ­ρα τοῦ πα­τοῦ­σε τὸν κά­λο· ἀ­γρί­ε­ψε, μὰ ἐ­πει­δὴ ντρά­πη­κε κά­τι κυ­ρί­ες ἀ­πὸ τ’ ἀ­πέ­ναν­τι μπαλ­κό­νι, χώ­θη­κε μέ­σα. Πή­γα­νε στὴν κρε­βα­το­κά­μα­ρη. Ἐ­πα­να­λάμ­βα­νε τὰ ἴ­δια καὶ τὰ ἴ­δια καί, ξαφ­νι­κά, πά­τη­σε τὰ κλά­μα­τα. Τό­τε κι αὐ­τὸς τὴν τα­ρα­κού­νη­σε. ­Ἤ­θε­λε νὰ τοῦ βγεῖ πα­νω­λα­διά; Σι­γὰ-σι­γὰ θὰ τὸν ἔ­πει­θε πὼς ἔ­φται­γε ἐ­κεῖ­νος γιὰ τὴ σκό­νη κά­τω ἀ­π’ τὸ κρε­βά­τι τους. Καὶ τά­χα «ἐ­κεῖ­νο τὸ πα­λού­κι» —τὸ δι­α­λυ­μέ­νο κρε­βα­τά­κι— τὴν ἐμ­πό­δι­ζε. «Πο­νά­ει ἡ μέ­ση μου, δὲν κα­τα­λα­βαί­νεις, δὲν μπο­ρῶ πιὰ νὰ σκύ­βω, κου­ρά­στη­κα.­.­.­», ἔ­λε­γε, ἐ­νῶ αὐ­τὸς γιὰ νὰ τῆς ἀ­πο­δεί­ξει τί εὔ­κο­λα μπο­ροῦ­σε νὰ με­τα­κι­νη­θεῖ τὸ κρε­βα­τά­κι ἀ­π’ τὴ θέ­ση του, ἔ­χω­σε τὸ χέ­ρι του ἀ­πὸ κά­τω καὶ τὸ ἔ­συ­ρε μὲ μιὰ ἁ­πλὴ κί­νη­ση τῶν δα­χτύ­λων. Ἀλ­λά, βέ­βαια, τὰ λό­για της, ἰ­δί­ως ἐ­κεῖ­νο τὸ «δὲν μπο­ρῶ πιά», ἦ­ταν ἕ­να σχό­λιο πο­λὺ εὔ­γλωτ­το, σκέ­φτη­κε ὁ Μα­νό­λης· κι ἀν­τὶ νὰ μι­λά­ει ὁ ἴ­διος, ποὺ κα­μιὰ φο­ρὰ πί­στευ­ε πὼς εἶ­χε θυ­σια­στεῖ μ’ αὐ­τὸ τὸ γά­μο, τολ­μοῦ­σε νὰ τοῦ ζη­τά­ει καὶ τὰ ρέ­στα. Σάμ­πως τῆς ἔ­βα­λε τὸ μα­χαί­ρι στὸ λαι­μό; Ἁ­πλῶς ζη­τοῦ­σε νὰ πα­ρα­δε­χτεῖ κά­τι ποὺ δὲν ἔ­κα­νε —ἂν δὲν μπο­ροῦ­σε, ἂς τοῦ τό ‘λε­γε ν’ ἀ­να­σκουμ­πω­θεῖ αὐ­τὸς νὰ τὸ κά­νει— κι ὄ­χι νὰ τοῦ κο­πα­νά­ει τώ­ρα πὼς ἔ­πρε­πε ἀ­πὸ και­ρὸ νὰ τὸ ξε­φορ­τω­θοῦν τὸ κρε­βα­τά­κι, πὼς τὸ δω­μά­τιο τῶν παι­δι­ῶν ἤ­θε­λε ἄ­σπρι­σμα, πὼς τὰ πό­δια της πο­νοῦ­σαν κτλ. — ἕ­να σω­ρὸ ἀ­συ­νάρ­τη­τα πράγ­μα­τα δη­λα­δή, ποὺ δεῖ­χναν κα­λὰ καὶ ποι­ὰ ἦ­ταν ἡ συ­νεν­νό­η­ση τους τό­σα χρό­νια. Καὶ κα­θὼς ἄ­να­βε ὅ­λο καὶ πε­ρισ­σό­τε­ρο, βγαῖ­ναν στὴ φό­ρα κι ἄλ­λα, πῆ­ρε σβάρ­να καὶ κα­τη­γο­ροῦ­σε μέ­χρι καὶ τὴ θεί­α της, «κου­βα­λι­έ­ται ἐ­δῶ κι ὅ­λο πα­ρά­πο­να μοῦ ‘­ναι κι αὐ­τή.­.. δὲν μπο­ρῶ πιά, σπά­σαν τὰ νεῦ­ρα μου.­.­.­», εἶ­πε, λὲς κι ἦ­ταν ὅ­λοι βαλ­τοὶ νὰ τὴν κά­νουν νὰ ὑ­πο­φέ­ρει – κι ἐ­κεί­νη, τὸ μό­νο θύ­μα τους. Καὶ ξα­νά, κλα­ψου­ρί­ζον­τας. «Κι ἂν εἶ­δες σκό­νη, ρὲ Μα­νό­λη, κα­θά­ρι­σέ την, τί πε­ρί­με­νες δη­λα­δή, ὑ­πη­ρέ­τριά σου εἶ­μ’ ἐ­γώ; Ἀλ­λά, βέ­βαι­α, ἐ­σὺ κά­θε­σαι καὶ δι­α­βά­ζεις.­.. Ὤχ, τὸ κε­φά­λι μου!»

       Μιὰ σκιὰ δι­ά­βη­κε ἀ­πό­το­μα κά­τω ἀ­π’ τὰ μά­τια τοῦ Μα­νό­λη, κι ἔ­σφι­ξε τὰ δόν­τια του. «Μιὰ μό­νη λέ­ξη ἀ­κό­μη καὶ τὴ σπάω.­.­.­», λέ­ει καὶ τραν­τά­ζει τὴν πόρ­τα. «Μπά», τοῦ ἀν­τι­λέ­ει —καὶ ἡ κλά­ψα της κλά­ψα— «μᾶς κά­νεις καὶ τὸ σκλη­ρὸ τώ­ρα;» Δὲν πρό­λα­βε ν’ ἀ­πο­τε­λειώ­σει τὴ φρά­ση της, κο­πα­νά­ει αὐ­τὸς μιὰ μο­νο­κόμ­μα­τη στὴν πόρ­τα μὲ τὸ δε­ξί, καὶ χώ­νε­ται ἡ γρο­θιά του στὸ ξύ­λο. «Θὰ βγά­λεις τὸ σκα­σμό;» μουγ­κρί­ζει. Τῆς πιά­νει τὸ πη­γού­νι καὶ τὸ σφίγ­γει, «δὲ μι­λῶ, ἄν­τε, δὲ μι­λῶ», τραυ­λί­ζει ἡ Ζω­ζὼ πιὸ μα­ζε­μέ­νη, καὶ τὴν σπρώ­χνει στὸ κρε­βά­τι. Γιὰ με­ρι­κὰ δευ­τε­ρό­λε­πτα στυ­λώ­νει τὸ βλέμ­μα του θο­λό, μιὰ πά­νω σ’ ἐ­κεί­νη καὶ μιὰ στὸ βου­λι­αγ­μέ­νο ξύ­λο. Ἀλ­λὰ σὲ λί­γο, «μὲ βρῆ­κες βο­λι­κή, γι’ αὐ­τὸ τὰ κά­νεις», τοῦ πε­τά­ει πά­λι, σι­γα­νά, καὶ τό­τε πιὰ σκύ­λια­σε, μα­ζεύ­τη­κε τὸ αἷ­μα στὸ κε­φά­λι του καὶ νό­μι­σε πὼς θὰ πά­θαι­νε συμ­φό­ρη­ση· τρέ­μον­τας κυ­ρι­ο­λε­κτι­κὰ ἀ­π’ τὸ κα­κό του, βάλ­θη­κε νὰ βλα­στη­μά­ει το στε­φά­νι του, τὴν ὥ­ρα καὶ τὴ στιγ­μὴ ποὺ τὴν πῆ­ρε καὶ τοῦ μαύ­ρι­σε τὴ ζω­ή, ἀλ­λὰ παρ’ ὅ­λα αὐ­τὰ ἡ Ζω­ζὼ δὲν ἔ­κο­βε τὴ μουρ­μού­ρα —«δὲ μι­λῶ» τά­χα­τες, μὰ ποῦ νὰ λου­φά­ξει— ὥ­σπου τῆς φώ­να­ξε μὲ ὅ­λη του τὴ δύ­να­μη νὰ τὸ βου­λώ­σει για­τὶ τοὺς ἄ­κου­γαν κι οἱ γεί­το­νες καὶ πῆ­γε μά­λι­στα μό­νος του ἀ­μέ­σως κι ἔ­κλει­σε μὲ βρόν­το τὴν τζα­μό­πορ­τα. Τὴν ἁρ­πά­ζει με­τὰ —μιὰ λύσ­σα τὸν ἔ­σπρω­χνε— νὰ τὴ σύ­ρει ἔ­ξω ἀ­π’ τὸ σπί­τι, κι ἐ­κεί­νη βά­ζει ἀν­τί­στα­ση, «δὲν πά­ω που­θε­νά, φύ­γε σύ», τοῦ λέ­ει, καὶ δὲν κου­νοῦ­σε ρού­πι ἀ­π’ τὸ κρε­βά­τι.

       Ξαφ­νι­κὰ ὁ Μα­νό­λης ξε­θό­λω­σε, «τί κά­νω μω­ρέ, γα­μῶ τὸ κέ­ρα­τό μου!» σκέ­φτη­κε, καὶ κά­τι σὰ νά ‘­σπα­σε μέ­σα του. Σὰ νά ‘­νι­ω­σε βα­θιά του μο­νο­μιᾶς πὼς τὸν ξε­φτί­λι­ζε ὁ κα­βγάς. «Ἄχ.­.­.­», βόγ­γη­ξε, «δὲ τὴ γλι­τώ­νω τὴ συμ­φό­ρη­ση.­.­.» κι ἐ­πει­δὴ τοῦ φαι­νό­ταν πιὰ τὸ πράγ­μα φῶς φα­νά­ρι μὲ τέ­τοι­ο βου­η­τὸ μὲς στὰ μη­νίγ­για του, τρά­βη­ξε γραμ­μὴ στὸ κου­ζι­νά­κι, βρῆ­κε μιὰ ἀ­σπι­ρί­νη καὶ τὴ μά­ση­σε στὰ γρή­γο­ρα. «Ἐ­γὼ νὰ δεῖς», ἀ­κού­ει τὴ φω­νή της ἀ­πὸ μέ­σα, «τοῦ κό­σμου ὅ­λου τα χά­πια θὰ πά­ρω.­.. Ν’ ἀ­παλ­λα­γεῖς πιὰ ἀ­πὸ μέ­να, μιὰ καὶ κα­λή». Κο­κά­λω­σε. Ἦ­ταν νὰ βγεῖ, εἶ­χε κά­ποι­α δου­λειά, καὶ τώ­ρα τὸ σκε­φτό­ταν. Πῆ­γε καὶ στά­θη­κε μπρο­στά της μὲ ὑ­ψω­μέ­νο δά­χτυ­λο. «Πρό­σε­ξε. Τὸ ἔ­χεις ξα­να­κά­νει κά­πο­τε αὐ­τό.­.­.­», τῆς λέ­ει. Σώ­πα­σαν. Θυ­μό­ταν, τὰ εἴ­χα­νε τσουγ­κρί­σει πά­λι τό­τε, γύ­ρι­ζε στὸ σπί­τι —για­πὶ ἦ­ταν ἀ­κό­μη— τὴν εἶ­δε μιὰ στιγ­μὴ στὸ μπαλ­κο­νά­κι, δὲν ὑ­πῆρ­χαν κάγ­κε­λα καὶ πα­ρί­στα­νε τὴ ζα­λι­σμέ­νη, ὕ­στε­ρα κρύ­ψα­νε τὴ θέ­α της τὰ δέν­τρα, κι ὅ­ταν ξα­νά­δε τὸ μπαλ­κό­νι, ἐ­κεί­νη ἔ­λει­πε· εἶ­πε, πά­ει, γκρε­μί­στη­κε στὶς πλά­κες κα­τα­γῆς, κι ἔ­νι­ω­σε μέ­σα του ἕ­να δάγ­κω­μα· μὰ σὰν πλη­σί­α­σε, δὲν ἦ­ταν που­θε­νά, ἔ­ψα­ξε καὶ τὴ βρῆ­κε στὴν τα­ρά­τσα καὶ τοῦ μι­σό­κλει­νε πο­νη­ρά τὸ μά­τι. Ἔ­τσι τό ‘­κα­νε, λέ­ει, γιὰ νὰ τοῦ κό­ψει τὰ ἥ­πα­τα.­..

       Φύ­ση­ξε δυ­να­τὰ τὴ μύ­τη της, κι ὁ Μα­νό­λης, ἀ­μί­λη­τος, προ­ση­λώ­θη­κε στὸ βα­θού­λω­μα τῆς πρε­σα­ρι­στῆς πόρ­τας καὶ τὸ ψη­λα­φοῦ­σε μα­λα­κὰ μὲ τὰ δά­χτυ­λα. Λί­γο ἀ­φη­ρη­μέ­νος, θαρ­ρεῖς, προ­σπά­θη­σε νὰ τὸ με­ρε­με­τί­σει, πρό­χει­ρα στὴν ἀρ­χή, με­τὰ πῆ­γε κι ἔ­φε­ρε ἕ­να κα­τσα­βι­δά­κι λε­πτό, καὶ πά­σχι­ζε, μὲ φρον­τί­δα, νὰ ξα­να­φέ­ρει τὰ ξυ­λά­κια στὴν ἀρ­χι­κή τους θέ­ση. Δὲν μπο­ροῦ­σε νὰ κα­τα­λά­βει πῶς τὴν ἔ­κα­νε αὐ­τὴ τὴ ζη­μιά. Ταυ­τό­χρο­να ἀ­να­ρω­τι­ό­ταν ἂν ἔ­πρε­πε, ὕ­στε­ρα ἀ­π’ αὐ­τά, νὰ ση­κω­θεῖ καὶ νὰ φύ­γει. Κι ἄν.­.. Πῆ­γε καὶ μέ­τρη­σε τὶς ἀ­σπι­ρί­νες. Ὀ­χτώ. Ἀ­σι­χτίρ, εἶ­πε. Ἀ­πο­φά­σι­σε νὰ τὶς ἀ­φή­σει πά­νω στὸν πάγ­κο. Ἦ­ταν δει­λή, δὲ θὰ τολ­μοῦ­σε. Καὶ στὸ κά­τω-κά­τω δὲν ἔ­πρε­πε, προ­παν­τός, νὰ δεί­ξει ἀ­δυ­να­μί­α καὶ νὰ τὶς κρύ­ψει, λό­γου χά­ρη. Ἂν ἐ­κεί­νη ἤ­θε­λε, ἔ­βρι­σκε χά­πια, ἕ­να σω­ρό. Ντύ­θη­κε γρή­γο­ρα. Ἡ Ζω­ζὼ εἶ­χε βά­λει τὴ νυ­χτι­κιά της καὶ ξά­πλω­νε, πι­ά­νον­τας τὸ κε­φά­λι της. Νά, τώ­ρα θὰ ση­κω­θεῖ νὰ πι­εῖ τὶς ἀ­σπι­ρί­νες, σκε­φτό­ταν, κα­θὼς βρον­τοῦ­σε τὴν πόρ­τα πί­σω του. Ἀλ­λὰ δὲν ξα­να­γύ­ρι­σε.

       Τέ­λει­ω­σε βι­α­στι­κὰ τὴ δου­λειά του καί, στὴν ἐ­πι­στρο­φή, πέ­ρα­σε ἀ­π’ τὴ θεί­α τῆς Ζω­ζῶς, νὰ πά­ρει τὸ γιό του. Ἔ­φα­γε μὲ τὸ ζό­ρι καὶ μιὰ φέ­τα πε­πό­νι ποὺ τὸν τρα­τά­ρα­νε. Τὸ παι­δὶ τό ‘­χαν καὶ βα­φτι­σμέ­νο, κι ἐ­κεῖ­νοι ἄ­τε­κνοι, τὸ νι­ῶ­θαν σὰ δι­κό τους – ὅ­λη μέ­ρα ἐ­κεῖ· τὸ ἄλ­λο, τὸ κο­ρί­τσι, τό ‘­χε στεί­λει πα­ρα­θέ­ρι­ση στὸ χω­ριό, στὴ μά­να του. Στὸ δρό­μο ὁ πι­τσι­ρί­κος τρα­γου­δοῦ­σε ἀ­νέ­με­λα. Ἅ­πλω­σε κι ὁ Μα­νό­λης τρυ­φε­ρὰ τὸ χέ­ρι γύ­ρω στὸν ὦ­μο του καὶ τοῦ τσιμ­ποῦ­σε τὸ μά­γου­λο.

       Τὴν βρῆ­καν νὰ βλέ­πει τη­λε­ό­ρα­ση. Ξα­πλω­μέ­νη, ἀ­σά­λευ­τη.­.. Στὸ παι­δί, ἡ Ζω­ζώ, γιὰ νὰ δι­και­ο­λο­γή­σει τὴν ἀ­κε­φιά της, εἶ­πε πὼς ἦ­ταν λί­γο ἀ­δι­ά­θε­τη. Χτύ­πη­σε τὸ τη­λέ­φω­νο καὶ τὸ σή­κω­σε ὁ Μα­νό­λης· ἔ­παιρ­νε κά­ποι­α φί­λη τους κι ἤ­θε­λε νὰ μά­θει τί θὰ γι­νό­ταν μὲ τὴν ἐκ­δρο­μὴ στὴ θά­λασ­σα ποὺ εἴ­χα­νε προ­γραμ­μα­τί­σει γιὰ αὔ­ριο – Σάβ­βα­το. «Μᾶλ­λον δὲ θὰ μπο­ρέ­σου­με», ψέλ­λι­σε ἀ­χνά, «για­τὶ ἡ Ζω­ζὼ ἔ­χει πο­νο­κέ­φα­λο.­.­.­». Πρό­σθε­σε ἀ­μέ­σως, πιὸ σι­γά: «Ἢ μᾶλ­λον, ἄ­κου.­.. ἂν ἔρ­θου­με μέ­χρι τὶς ὀ­χτὼ κα­λῶς, ἀλ­λι­ῶς νὰ φύ­γε­τε.» Πῆ­γε με­τὰ καὶ ψη­λα­φοῦ­σε πά­λι τὸ βα­θού­λω­μα. Σκέ­φτη­κε νὰ τὸ στο­κά­ρει. Εὐ­τυ­χῶς, στό­κος ὑ­πῆρ­χε μπό­λι­κος. Κα­θὼς ἀ­να­κά­τευ­ε τὴ σκό­νη μὲ τὸ νε­ρό, ἄ­κου­γε τὸ γιό του ποὺ τρα­γου­δοῦ­σε ἀ­μέ­ρι­μνος στὸ λου­τρό. Ἀ­φο­σι­ώ­θη­κε στὸ στο­κά­ρι­σμα, χρη­σι­μο­ποί­η­σε καὶ τὴ σπά­του­λα γιὰ νὰ λειά­νει τὴν ἐ­πι­φά­νεια, κι ἕ­να βρεγ­μέ­νο πα­νά­κι. Μὲ ἄ­πει­ρη προ­σο­χή, σὰ νά ‘­φτια­χνε καλ­λι­τέ­χη­μα. Τὴν ἴ­δια στιγ­μὴ σκε­φτό­ταν πὼς ὅ,τι καὶ νά ‘­κα­νε, μπο­ρεῖ ἕ­να ξέ­νο μά­τι νὰ ξε­γε­λι­ό­ταν καὶ νὰ μὴν τὸ πρό­σε­χε, οἱ δυ­ό τους ὅ­μως θὰ τὸ ἤ­ξε­ραν — καὶ ἡ πα­ρα­μι­κρὴ ἀ­νω­μα­λί­α στὸ ση­μεῖ­ο ἐ­κεῖ­νο τῆς πόρ­τας ἢ ἡ δι­α­φο­ρὰ στὸ χρῶ­μα, θὰ ἦ­ταν ἀρ­κε­τὴ γιὰ νὰ τοὺς ὑ­πεν­θυ­μί­ζει αὐ­τὸ ποὺ ἔ­γι­νε. Ἐν­δε­χο­μέ­νως, θὰ τοὺς θύ­μι­ζε καὶ δι­ά­φο­ρα ἄλ­λα ποὺ εἴ­χα­νε συμ­βεῖ στὸ πα­ρελ­θὸν καὶ μεί­να­νε χω­ρὶς στο­κά­ρι­σμα. Συ­νει­δη­το­ποι­οῦ­σε, θαρ­ρεῖς, τὴν ἐ­νο­χή του, ἀ­πὸ τὴν ἄλ­λη ὅ­μως κα­τα­βά­θος πί­στευ­ε πώς, ἂν τοῦ φε­ρό­ταν δι­α­φο­ρε­τι­κά, τί­πο­τα δὲ θὰ συ­νέ­βαι­νε. Ὕ­στε­ρα ἔ­στρω­σε τὸ παι­δὶ νὰ κοι­μη­θεῖ. Κι ὅ­ταν πῆ­γε κι ἡ Ζω­ζὼ γιὰ ὕ­πνο, κλεί­στη­κε στὴν κου­ζί­να καὶ μέ­τρη­σε τὶς ἀ­σπι­ρί­νες: Λεί­πα­νε μό­νο δύ­ο.

       Ρί­χνον­τας μιὰ τε­λευ­ταί­α ἐ­ξε­τα­στι­κὴ μα­τιὰ στὸ ἔρ­γο του —πρώ­τη φο­ρὰ κα­τα­πι­α­νό­ταν μὲ τέ­τοι­α λε­πτο­δου­λειά— δι­α­πί­στω­σε πὼς τὸ βα­θού­λω­μα εἶ­χε σχε­δὸν ἐ­ξα­φα­νι­στεῖ. Ἴ­σως βέ­βαι­α, ἀρ­γό­τε­ρα, νὰ χρει­α­ζό­ταν λί­γο ἀ­κό­μη τρί­ψι­μο, μὲ τὸ γυ­α­λό­χαρ­το. Γιὰ τὴν ὥ­ρα, ἀ­πό­με­νε ἕ­νας ἄ­σπρος λε­κὲς ποὺ στέ­γνω­νε. Μιὰ στάμ­πα ὑ­γρὴ στὸ κέν­τρο τῆς —ἀ­σπρι­δε­ρῆς ἐ­πι­σης— πόρ­τας· ὅ­σο πε­ρισ­σό­τε­ρο ὅ­μως στέ­γνω­νε τό­σο πιὸ γα­λα­κτε­ρὴ γι­νό­ταν καὶ ξε­χώ­ρι­ζε.

       Βγῆ­κε στὸ μπαλ­κό­νι καὶ κά­θη­σε κάμ­πο­ση ὥ­ρα ἐ­κεῖ, βυ­θι­σμέ­νος στὴ σι­ω­πή. Ὅ­λη τὴ μέ­ρα ἔ­κα­νε ἀ­νυ­πό­φο­ρη ζέ­στη, ἀλ­λὰ τώ­ρα κά­που ξέ­μα­κρα, ἄ­στρα­φτε. Εὔ­κο­λα μάν­τευ­ες πὼς κα­τέ­φθα­νε μιὰ ἀ­να­κου­φι­στι­κή, κα­θαρ­τή­ρια βρο­χή.

       Ἔ­πε­σε τέ­λος κι αὐ­τός, στε­νά­ζον­τας, στὸ κρε­βά­τι. Πα­ρ’ ὅ­λα αὐ­τά, ἔ­νι­ω­θε κά­τι νὰ μα­λα­κώ­νει μέ­σα του, ὅ­λο καὶ πιὸ πο­λύ. Ἡ Ζω­ζὼ δί­πλα του οὔ­τε σά­λευ­ε. Κα­θὼς ἀ­κούμ­πη­σαν οἱ πλά­τες τους, σκέ­φτη­κε ἄ­θε­λά του πὼς τέ­τοι­α μέ­ρα, συ­νή­θως κά­ναν ἔ­ρω­τα. Καὶ τί θὰ γι­νό­ταν μὲ τὴν αὐ­ρια­νὴ ἐκ­δρο­μὴ – οὔ­τε πρό­λα­βαν νὰ τὸ κου­βεν­τιά­σουν. Ἀ­π’ τὴ μιὰ ἔ­νι­ω­θε θλί­ψη, κι ἀ­π’ τὴν ἄλ­λη ἦ­ταν ἀ­με­τα­νό­η­τος.

       Τὸν ξύ­πνη­σαν νω­ρὶς τὸ πρω­ὶ κά­ποι­α ξαφ­νι­κὰ μπουμ­που­νη­τά. Ἀ­π’ τὶς γρί­λι­ες ἔμ­παι­νε δυ­να­τὴ ψύ­χρα. Σὲ λί­γο, χον­τρὲς νε­ρο­στα­γό­νες χο­ρο­πη­δοῦ­σαν μὲ ὁρ­μή, κρο­τα­λί­ζον­τας πά­νω στὸ ὑ­πό­στε­γο καὶ τὸ τσι­μέν­το τῆς αὐ­λῆς. Ἡ βρο­χὴ ἐρ­χό­ταν, στὴν ὥ­ρα της, νὰ δώ­σει τὴ λύ­ση. Ἀ­πὸ μό­νη της —δυ­στυ­χῶς ἢ εὐ­τυ­χῶς— ἡ ἐκ­δρο­μὴ γιὰ τὸ μπά­νιο, φυ­σι­κά, μα­ται­ω­νό­ταν.

       Εὐ­και­ρί­α πρώ­της, σκε­φτό­ταν ὁ Μα­νό­λης, νὰ ἔ­παιρ­νε μπο­γιὰ καὶ νά ‘­βα­φε ὁ­λό­κλη­ρη τὴν πόρ­τα.



Πη­γή: Ἀ­πὸ τὴ συλ­λο­γὴ δι­η­γη­μά­των Τὸ κλὰμπ καὶ ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα (ἐκδ. Δι­α­γω­νί­ου, Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1990).


Τά­σος Κα­λού­τσας (Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1948). Δι­ή­γη­μα. Σπού­δα­σε στὴν Φι­λο­σο­φι­κὴ Σχο­λὴ τοῦ ΑΠΘ καὶ ἐρ­γά­στη­κε ὡς κα­θη­γη­τὴς στὴ Μέ­ση Ἐκ­παί­δευ­ση. Πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε στὰ γράμ­μα­τα τὸ 1983 μὲ δι­ή­γη­μά του στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Δι­α­γώ­νιος. Πρῶ­το του βι­βλί­ο ἡ συλ­λο­γὴ Τὸ κε­λε­πού­ρι καὶ ἄλ­λα δι­η­γή­μα­τα (ἐκδ. Δι­α­γω­νί­ου, Θεσ­σα­λο­νί­κη, 1987. Πιὸ πρό­σφα­το: Ἡ ὡ­ραι­ό­τε­ρη μέ­ρα της (δι­η­γή­μα­τα, ἐκδ. Με­ταίχ­μιο, Ἀ­θή­να, 2010).  


Γιάννης Πατίλης, Τάσος Καλούτσας. Ἄνω πόλη Θεσσαλονίκης. 7 Μαΐου 2011.